Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 yılı verileri, Türkiye’nin gelir-gider haritasını çıkardı. Ortaya çıkan tablo, İstanbul’un merkezi yönetim bütçesi üzerindeki devasa ağırlığını bir kez daha kanıtladı.
Bütçe gelirlerinin yüzde 86,1’ini oluşturan vergi tahsilatında aslan payı yine İstanbul’un oldu. Nüfusun yüzde 18’ine ev sahipliği yapan megakent, Türkiye’de toplanan her 100 TL’lik verginin yaklaşık 51 TL’sini (Yüzde 50,8) tek başına ödedi. Bu oran 2023’te yüzde 47,6 iken, 2025’te yüzde 50’yi aşarak rekor kırdı.
10 ŞEHİR KAZANDI, 71 ŞEHİR HARCADI
Raporun en dikkat çekici kısmı, illerin bütçeye katkısı arasındaki uçurum oldu. Türkiye’de 81 ilden sadece 10 tanesi, devletten aldığı harcamadan daha fazla gelir üreterek bütçeye "net katkı" sağladı. Geriye kalan 71 il ise, devletten aldığı parayı karşılayacak geliri üretemeyerek bütçe açığına neden oldu.
Bütçeyi Sırtlayan "Muhteşem 10'lu"
Bu iller, 71 ilden kaynaklanan açığı büyük oranda finanse etti. Sıralama ve sağladıkları net gelir şöyle:
- İstanbul: 5.4 Trilyon TL (Açık ara lider)
- Kocaeli: 898.6 Milyar TL
- İzmir: 715.5 Milyar TL
- Ankara: 535.4 Milyar TL
- Bursa, Mersin, Antalya, Tekirdağ, Yalova ve Muğla.
En Çok "Açık" Veren İller:
Bütçeye verdiğinden çok daha fazlasını alarak "eksi bakiye" veren illerin başında ise şunlar yer aldı:
- Diyarbakır: -88.5 Milyar TL
- Şanlıurfa: -80.1 Milyar TL
- Van: -68.8 Milyar TL
“NEDEN İSTANBUL” SORUSUNUN YANITLARI
İstanbul’un bu denli yüksek vergi ödemesinin sebebi sadece nüfusu değil; finansın, sanayinin ve ticaretin kalbinin burada atması. Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşunun 144’ü ve bankacılık sektörünün merkezi İstanbul’da.
İşte İstanbul’un 2025 vergi karnesindeki çarpıcı detaylar:
- Dijitalin Tek Sahibi: Türkiye’deki Dijital Hizmet Vergisi’nin tamamını (%100) İstanbul ödedi.
- Bankacılık Üssü: Bankacılık ve Sigorta Muameleleri Vergisi’nin yüzde 98,8’i İstanbul’dan çıktı.
- İletişim: Özel İletişim Vergisi’nin yüzde 84,6’sı bu şehirden toplandı.
- Kazancın Merkezi: Türkiye’deki toplam Kurumlar Vergisi’nin yüzde 61,6’sını ve Gelir Vergisi’nin yüzde 60’ını İstanbullu mükellefler ödedi.
- Tüketim: ÖTV’nin (Akaryakıt, içki, sigara, otomobil vb.) yüzde 45,2’si İstanbul’da harcandı.
AÇIĞI İSTANBUL KAPATTI
2025 yılında merkezi yönetim bütçesi toplamda 1 trilyon 799 milyar lira açık verdi. Ancak veriler gösteriyor ki; eğer İstanbul’un 5,4 trilyon liralık devasa "net katkısı" olmasaydı, bütçe açığı yönetilemez boyutlara ulaşma tehlikesi altındaydı. Türkiye ekonomisi, 2025 yılında da "İstanbul’un omuzlarında" yükseldi.