Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), yayımladığı son aylık raporda küresel enerji piyasalarına yönelik çarpıcı tespitlerde bulundu.
Ajansın verilerine göre, yüksek yakıt fiyatları ve ürün tedarikinde yaşanan ciddi aksamalar nedeniyle dünya petrol tüketimi bu yıl günde 1,1 milyon varil veya yaklaşık yüzde 1 oranında gerileyecek.
Bu çarpıcı gerileme, 2020 yılındaki Covid-19 pandemisinden bu yana yaşanan en büyük düşüş olarak kayıtlara geçecek. Kuruluş, daha önceki tahminlerinde günde yaklaşık 420 bin varillik bir düşüş beklerken, krizin derinleşmesiyle birlikte bu beklentisini yukarı yönlü revize etmek zorunda kaldı.
İRAN SAVAŞININ BÜYÜK FATURASI VE ARZ KAYIPLARI
Mevcut düşüş trendi tarihsel standartlara göre oldukça yüksek bir orana işaret etse de, ajansın tahminleri İran savaşının yol açtığı devasa arz kayıplarının yanında oldukça sönük kalıyor.
Yapılan hesaplamalara göre, bölgede patlak veren savaş nedeniyle küresel piyasalarda 1 milyar varilden fazla arz kaybı yaşandı. Bu durum, küresel enerji güvenliği üzerindeki baskıyı benzeri görülmemiş bir noktaya taşıdı.
ANLAŞMA OLSA BİLE TOPARLANMA ZAMAN ALACAK
Piyasaların gözü kulağı diplomatik adımlara çevrilmişken, UEA olası bir uzlaşma konusunda temkinli bir duruş sergiliyor. Ajansa göre, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında bir anlaşma sağlansa bile petrol ihracatındaki toparlanma ancak aşamalı olarak gerçekleşebilecek.
Bu durumun en büyük nedeni olarak, ana nakliye yollarındaki mayınların temizlenmesi zorunluluğu ve tedarik zincirlerinin normalleşmesinin ciddi bir zaman gerektirmesi gösteriliyor.
Kurum, bölgedeki ihracatın savaş öncesi seviyelerine dönebilmesi için en az birkaç ay veya daha fazla bir süreye ihtiyaç duyulacağını öngörüyor.
REZERVLER ERİYOR: 1990’DAN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYE
Talepte yaşanan bu belirgin düşüşe rağmen, dünya genelindeki petrol stokları büyük bir hızla azalmaya devam ediyor.
Hükümetlerin piyasaları dengelemek adına acil durum rezervlerini devreye sokmasının ardından, ellerinde kalan stok miktarı 1990 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan UEA yetkilileri, ham petrol ve rafine ürünlere olan talebin önemli ölçüde azalmasına rağmen sistemdeki tamponların rekor hızla erimeye devam ettiğini vurguladı.
Önümüzdeki aylarda yaşanacak olası yeni düşüşlerin, piyasa dengesi yıl sonuna doğru fazlaya dönüşmeden hemen önce küresel petrol stoklarını tarihi dip seviyelere çekebileceği uyarısı yapıldı.
GELECEK YIL TALEP ARTACAK AMA ARZ FAZLASI KAPIDA
Gelecek yıla dair projeksiyonlarını da paylaşan UEA, dünya petrol talebinin, savaş döneminde kaybedilen tüketimi telafi etmek amacıyla önümüzdeki yıl günde 2 milyon varil artarak yeniden yükselişe geçeceğini tahmin ediyor.
Ancak küresel arzın bu talep artışından çok daha hızlı bir şekilde, yaklaşık dört kat artacağı öngörülüyor. Uzmanlar, bu durum nedeniyle talepteki nispeten ılımlı büyüme oranının, çatışma başlamadan hemen önce piyasada hakim olan arz fazlasının geri dönmesini engellemeye yetmeyeceğini belirtiyor.