Yapay zekâ teknolojileri hayatımızı kolaylaştırırken, devasa veri merkezlerinin soğutulması için harcanan su miktarı küresel bir krizin kapısını aralıyor. Bilim insanlarına göre, yapay zekâ sadece elektrik değil, aynı zamanda milyonlarca litre tatlı su "tüketiyor".
Bir Sohbetin Bedeli: 500 ml Su!
University of California tarafından yapılan araştırmalara göre, yapay zekâ modellerinin su iştahı oldukça yüksek. Veriler, dijital ayak izimizin bilinmeyen bir boyutunu ortaya koyuyor:
-
20-50 Sorgu = 0,5 Litre Su: ChatGPT ile yaptığınız yaklaşık 20-50 soruluk kısa bir sohbet, yarım litrelik bir pet şişe suyun tüketilmesine neden oluyor.
-
Sorgu Başına Maliyet: Tek bir soru sorduğunuzda, ortalama 10 ila 25 ml su, veri merkezlerini soğutmak için buharlaşıp atmosfere karışıyor.
-
Eğitim Süreci: GPT-3 gibi dev bir modelin eğitimi sırasında harcanan su miktarı yaklaşık 700 bin litre. Bu, yüzlerce otomobilin üretiminde kullanılan suya eşdeğer.
Su Nereye Gidiyor?
Dijital işlemlerin su tüketmesi ilk başta kafa karıştırıcı gelebilir. Ancak bu tüketim iki temel yolla gerçekleşiyor:
-
Doğrudan Soğutma: On binlerce sunucunun bulunduğu veri merkezleri aşırı ısınır. Bu ısıyı dağıtmak için kullanılan su bazlı soğutma kulelerinde su, buharlaşarak yok olur.
-
Dolaylı Enerji Tüketimi: Sunucuları çalıştırmak için gereken elektrik, genellikle termik santrallerde üretilir. Bu santraller de türbinlerini soğutmak için devasa miktarda su kullanır.
2027 Projeksiyonu: Bir Ülke Kadar Tüketim
Uzmanlar, yapay zekâ kullanımındaki patlamanın 2027 yılına kadar yıllık 4,2 ila 6,6 milyar metreküp su çekilmesine yol açabileceğini öngörüyor. Bu miktar, Danimarka gibi bir ülkenin yıllık toplam su tüketiminin tam 6 katına denk geliyor.
Dijital Su Tasarrufu İçin Ne Yapılabilir?
Hem teknoloji devlerinin hem de bireysel kullanıcıların alabileceği önlemlerle bu tabloyu değiştirmek mümkün:
Şirketler İçin Çözümler:
-
Sıvı Soğutma: Geleneksel hava soğutma yerine "sıvı daldırma" teknolojisine geçmek su kullanımını %90 azaltabilir.
-
Gri Su Kullanımı: İçme suyu yerine geri dönüştürülmüş suyun soğutma sistemlerine dahil edilmesi.
-
Zamanlama: Model eğitimlerini hava sıcaklığının düşük olduğu gece saatlerine kaydırmak.
Kullanıcılar İçin İpuçları:
-
Bilinçli Kullanım: Yapay zekâyı sadece gerçekten ihtiyaç duyulduğunda kullanmak ve gereksiz sorgulardan kaçınmak.
-
Şeffaf Şirketleri Desteklemek: Sürdürülebilirlik raporları yayınlayan ve "su-pozitif" olma hedefi koyan platformları tercih etmek.
Sonuç olarak; dijital dünyada attığımız her adımın fiziksel bir karşılığı var. Yapay zekânın sunduğu konforun yanında, su kaynaklarımızı korumak için daha "tasarruflu" bir dijital alışkanlık edinmemiz şart görünüyor.