Dünya genelindeki kütüphane ve arşivlerde, anlaşılmaz şifrelerle gizlenmiş binlerce tarihi belge bulunuyor. Yapay zeka teknolojisi, tarihçilerin yüzyıllardır çözemediği bu gizemli metinlerin sırrını açığa çıkarmaya başladı. Uzmanlara göre, arşivlerdeki belgelerin yaklaşık yüzde 1'i tamamen ya da kısmen şifrelenmiş durumda. Diplomatik istihbaratlardan gizli cemiyetlerin ritüellerine, aşk mektuplarından tıp bilgisine kadar birçok gizli veri bu metinlerde saklanıyor.
VATİKAN'IN GİZEMLİ KİTABI DEŞİFRE EDİLDİ
Vatikan kütüphanesinin derinliklerinde 400 yıldan fazla süredir okunamayan 408 sayfalık "Borg Şifresi" adlı el yazması, yapay zeka sayesinde çözüldü. Cadılık suçlamalarından kaçınmak için saklanan ve garip sembollerle dolu olan tıp kitabında, dizanteriye karşı şarap içmek veya hamur içinde "muskat mayalamak" gibi binlerce tuhaf tedavi yönteminin yer aldığı anlaşıldı.
ŞİFRE ÇÖZMEDE YAPAY ZEKA DEVRİMİ
Tarihi şifreleri çözmek normal şartlarda çok büyük bir emek ve zaman gerektiriyor. Örneğin, Kutsal Roma İmparatoru Şarklen'in suikast korkularını içeren 3 sayfalık mektubunu çözmek kriptoloji uzmanlarının 6 ayını almıştı. Ancak bilim insanları, artık süreci tamamen hızlandıracak yapay zeka destekli yeni araçlar geliştiriyor. Stokholm Üniversitesi'nden Prof. Beáta Megyesi ve ekibinin geliştirdiği yapay zeka aracı, Borg Şifresinden alınan 500 sembollük bir bölümü yarım saatten kısa bir sürede çözerek İngilizceye çevirmeyi başardı.
Fotoğraf: Vatikan Kütüphanesi
HEDEF: TEK ADIMDA ÇÖZÜM
Araştırmacılar, yapay zekayı geçmiş döneme ait el yazıları, eski diller ve şifre kalıplarıyla eğitiyor. Geliştirilen yeni sistemlerin nihai hedefi el yazılarını analiz ederek şifre çözme işlemini tek bir adımda gerçekleştirmek. Bu teknoloji, gelecekte sadece şifreli mektupları değil, günümüzde hâlâ okunamayan eski antik dilleri çözmek için de bir umut ışığı oldu.