Kiracılar, kira sözleşmesinin başında ödedikleri depozitonun yıllar içinde yüksek enflasyon nedeniyle ciddi şekilde değer kaybettiğini savunurken, ev sahipleri ise sözleşmede belirtilen tutarın aynen iade edilmesi gerektiğini öne sürüyordu. Özellikle son yıllarda kira fiyatlarında yaşanan hızlı artış, depozito iadesi konusundaki anlaşmazlıkları daha da artırdı. Yargıtay'ın değerlendirmesi ise depozitonun yalnızca nominal değerine değil, ekonomik karşılığına da bakılması gerektiği yönünde oldu.
YARGITAY NE KARAR VERDİ?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin emsal gösterilen kararında, depozitonun iadesinde yalnızca yıllar önce ödenen rakamın esas alınmasının hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabileceği belirtildi. Karara göre, depozitonun yatırıldığı tarihteki kira bedeli ile güvence bedeli arasındaki oran dikkate alınmalı ve bu oran tahliye tarihindeki kira bedeline uygulanmalı. Böylece depozitonun zaman içerisinde kaybettiği ekonomik değerin korunması hedefleniyor.
ÖRNEK HESAPLAMA NASIL YAPILIYOR?
Uzmanların sıkça verdiği örneğe göre, kiracı eve taşındığında aylık kira bedeli 1.000 TL ve depozito tutarı 3.000 TL ise, güvence bedeli üç aylık kira karşılığı olarak kabul ediliyor. Aradan geçen yılların ardından aynı evin kira bedelinin 20 bin TL'ye yükseldiği varsayıldığında, üç aylık kira karşılığı 60 bin TL'ye ulaşıyor. Bu nedenle mahkemeler, somut olayın şartlarına göre depozitonun yalnızca sözleşmede yazan rakam üzerinden değil, güncel kira değeri dikkate alınarak hesaplanmasına karar verebiliyor.
HER DOSYADA AYNI SONUÇ ÇIKMAYACAK
Hukukçular, söz konusu kararın tüm kiracılar için otomatik olarak güncellenmiş depozito hakkı doğurmadığını vurguluyor. Mahkemeler her uyuşmazlığı kendi koşulları içinde değerlendiriyor. Kira sözleşmesinin içeriği, depozitonun ödeme şekli, kira ilişkisinin süresi, taşınmazın teslim edildiği durum ve tarafların yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği gibi unsurlar davanın sonucunda belirleyici rol oynuyor. Bu nedenle her davada aynı hesaplama yönteminin uygulanması veya aynı sonucun çıkması beklenmiyor.
EV SAHİPLERİ VE KİRACILAR AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
Uzmanlara göre karar, uzun yıllar boyunca aynı evde oturan kiracıların yatırdıkları depozitonun enflasyon karşısında erimesinin önüne geçmeyi amaçlıyor. Buna karşılık bazı ev sahipleri ise yıllar sonra çok daha yüksek tutarlarda depozito iadesi yapılmasının yeni uyuşmazlıklara neden olabileceğini savunuyor. Artan kira anlaşmazlıklarının gölgesinde yeniden gündeme gelen Yargıtay kararı, önümüzdeki dönemde hem ev sahipleri hem de kiracılar tarafından yakından takip edilmeye devam edecek.
