Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) mevzuatı kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlara ağır yaptırımlar uygulanıyor. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde, her bir ihlal için on binlerce liradan başlayan idari para cezaları kesilirken, bazı finansal kuruluşlarda bu tutar iki katına çıkabiliyor.
HER İHLAL AYRI CEZALANDIRILIYOR
5549 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesine göre;
Müşterinin tanınması (KYC) yükümlülüğünün ihlali,
Devamlı bilgi verme yükümlülüğünün ihlali
durumunda her bir ihlal için 30.000 TL,
Şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğünün ihlali halinde ise her bir işlem için 50.000 TL
idari para cezası uygulanıyor.
Bu tutarlar, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17/7 maddesi gereği her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor.
FİNANS SEKTÖRÜNDE İKİ KATI CEZA GELİYOR
Kanuna göre; banka, finansman şirketi, faktoring şirketi, finansal kiralama şirketi, sigorta ve reasürans şirketi, emeklilik şirketi, sermaye piyasası kurumu, yetkili müessese, ödeme ve elektronik para kuruluşu gibi finansal kurumlar söz konusu olduğunda yaptırım daha da ağırlaşıyor.
Bu kuruluşlar için ceza, işlem tutarının yüzde beşinden az olmamak üzere iki kat uygulanıyor. Üstelik her bir yükümlülük ihlali için ayrı ayrı kesiliyor.
Kanunun 13’üncü maddesinin 5’inci fıkrasına göre;
İki kat ceza uygulanacak finansal kuruluşlar için bir yıl içinde kesilecek toplam idari para cezası 40 milyon TL’yi,
Diğer yükümlüler için ise 4 milyon TL’yi
aşamıyor.
Ancak bu sınırlar, ihlallerin ağırlığı ve sayısına bağlı olarak oldukça yüksek yaptırımların önünü açıyor.
ADLİ CEZALARDA VAR
Yaptırımlar yalnızca idari para cezasıyla sınırlı değil.
5549 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesine göre;
Şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunun yetkisiz kişilere açıklanması,
Bilgi ve belge verme yükümlülüğünün ihlali,
Muhafaza ve ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmemesi
hallerinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası öngörülüyor.
CEZA MİKTARI HER YIL ARTIYOR
İdari para cezaları, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranına göre her yıl artırılıyor. Hesaplamada bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmıyor.
Bu kapsamda 2022–2026 yılları arasında uygulanacak idari para cezası tutarları yeniden değerleme oranları doğrultusunda artış gösterdi.
UYUM SÜRECİ KRİTİK ÖNEMDE
Uzmanlar, özellikle finansal kuruluşların ve yükümlü sayılan meslek gruplarının (bankalar, finans şirketleri, ödeme kuruluşları, kıymetli maden ticareti yapanlar vb.) iç kontrol ve uyum mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğini vurguluyor.
Aksi halde, her bir işlem bazında uygulanabilecek yüksek tutarlı cezalar ve olası adli yaptırımlar, kurumlar açısından ciddi mali ve hukuki risk doğuruyor.
MASAK denetimlerinin sıklaştığı bu dönemde, yükümlülük ihlallerine karşı “sıfır tolerans” yaklaşımı dikkat çekiyor.