ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu'daki tansiyonu düşürmek için diplomasi masasını kurdu. Washington kulislerinden sızan bilgilere göre, Trump’ın özel ekibi tarafından hazırlanan ve İran’a sunulan 6 maddelik barış planı, Tahran yönetimine "ya tamam ya devam" mesajı veriyor. Jared Kushner ve Steve Witkoff’un yürüttüğü gizli mekik diplomasisi, bölgede yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
TAHRAN İÇİN 6 AĞIR ŞART MASADA
Washington'ın barış için kırmızı çizgileri oldukça net. Sızan taslak metinde; İran’ın füze programının 5 yıl boyunca tamamen dondurulması, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine son verilmesi ve kritik nükleer tesislerin devreden çıkarılması isteniyor.
Ayrıca, bölgedeki vekil güçlere verilen desteğin kesilmesi ve füze stoklarının bin adet ile sınırlandırılması gibi Tahran'ın askeri kapasitesini doğrudan hedef alan maddeler de listenin başında yer alıyor.
-
FÜZE PROGRAMININ DURDURULMASI: İran’ın tüm füze geliştirme ve test faaliyetlerinin 5 yıl boyunca tamamen askıya alınması.
-
SIFIR URANYUM ZENGİNLEŞTİRME: Uranyum zenginleştirme işlemlerine derhal son verilmesi ve nükleer kapasitenin dondurulması.
-
STRATEJİK TESİSLERİN KAPATILMASI: Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer tesislerinin tamamen devre dışı bırakılması.
-
SIKI DIŞ DENETİM: Nükleer makine üretimi ve tesislerin kullanımı üzerinde kesintisiz ve uluslararası denetim sağlanması.
-
SİLAH KONTROL ANLAŞMASI: Bölge ülkeleriyle birlikte, sahip olunabilecek füze sayısının 1.000 adet ile sınırlandırılması.
-
VEKİL GÜÇLERE DESTEĞİN KESİLMESİ: Hizbullah, Husiler ve Hamas gibi gruplara sağlanan tüm finansal ve askeri yardımların durdurulması.
TAZMİNAT YERİNE DONDURULMUŞ VARLIK FORMÜLÜ
İran tarafının ısrarla talep ettiği "savaş tazminatı" konusu, Trump yönetimi tarafından kesin bir dille reddediliyor. Ancak diplomatik tıkanıklığı aşmak isteyen ABD’li yetkililer, "kelime oyunları" içeren bir formül üzerinde duruyor. Buna göre, "tazminat" adı altında bir ödeme yapılmayacak; bunun yerine İran’ın uluslararası sistemde dondurulan varlıklarının iadesi sağlanarak Tahran’a siyasi bir nefes alanı açılacak.
YENİ ARABULUCU: KATAR ÖN PLANDA
Müzakerelerin gidişatında arabulucu seçimi de kritik bir rol oynuyor. Washington, geçmişteki Umman arabuluculuğuna mesafeli yaklaşırken, Gazze sürecindeki performansıyla güven tazeleyen Katar’ı ana arabulucu olarak masaya çekmek istiyor. Öte yandan ABD ekibi, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'yi karar verici bir aktörden ziyade bir "haberci" olarak gördüğü için, doğrudan sonuç alabileceği üst düzey isimlerle temas kurmanın yollarını arıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA 48 SAAT KRİZİ
Sürecin en sıcak başlığı ise Hürmüz Boğazı. Trump, boğazın 48 saat içinde tamamen trafiğe açılmaması durumunda İran’ın enerji tesislerini vurma tehdidini masada tutmaya devam ediyor. Her ne kadar Trump "savaşı bitirmek istediğini" belirtse de, kurmayları çatışmaların diplomatik bir sonuca varana kadar birkaç hafta daha sürebileceği öngörüsünde bulunuyor.
