Günlük hayatta dini sorulara yanıt aranırken en sık karşılaşılan terimlerin başında "caiz" kelimesi geliyor. Televizyon programlarından fetvalara kadar geniş bir alanda kullanılan bu kavramın tam manası, çoğu zaman helal veya haram kavramlarıyla karıştırılabiliyor. Peki, caiz nedir, ne demek? Bir şey için "caiz değildir" denildiğinde bu durum o şeyin kesin haram olduğu anlamına mı gelir? İşte merak edilen tüm detaylar.
CAİZ NEDİR, NE DEMEK, HARAM MI?
İslam fıkhında bir davranışın meşruiyetini ifade etmek için kullanılan "caiz" terimi, müminlerin günlük yaşamdaki tercihlerini belirleyen temel ölçütlerden biridir. Arapça kökenli bir kelime olan caiz, sözlükte "geçip gitmek, mümkün olmak" anlamlarına gelse de dini terim olarak çok daha derin bir manaya sahiptir.
CAİZ NE DEMEK?
Dini bir terim olarak caiz, yapılmasına şer'an (din fıkhına göre) izin verilen, işlenmesinde günah veya dini bir engel bulunmayan fiillerdir. Bir şeyin caiz olması, o işin yapılmasının haram olmadığını ve Müslümanlar için serbest bırakıldığını gösterir.
CAİZ HARAM MI?
Caiz ve haram birbirinin zıttı kavramlardır:
-
Caiz: Yapılmasında dinen sakınca yoktur, serbesttir.
-
Haram: Allah tarafından kesin delillerle yasaklanmış, yapılması günah olan fiillerdir.
Önemli Not: Her caiz olan şey "vacip" (yapılması zorunlu) değildir; ancak her haram olan şey "caiz olmayan" kategorisindedir.
CAİZ DEĞİLDİR VE CAİZ OLMAZ NE DEMEK?
Bu ifadeler, söz konusu fiilin İslam dini kriterlerine uygun olmadığını belirtir.
-
Caiz Değildir: Yapılması dinen uygun görülmeyen, şeriat kurallarına aykırı veya sakıncalı durumları ifade eder.
-
Caiz Olmaz: Bir eylemin veya bir sözleşmenin (ticari vb.) dini geçerliliğinin olmadığını, o işin meşru bir zemine oturmadığını vurgular.
