Tıbbi adıyla Diabetes Mellitus olarak bilinen diyabet, vücudun kan şekerini (glikoz) enerjiye dönüştürme sürecinde yaşanan aksaklık olarak tanımlanıyor. Normal şartlarda pankreas, şekerin hücre içine girmesini sağlayan insülin hormonunu üretiyor. Diyabet durumunda ise ya insülin hiç üretilemiyor ya da üretilen hormon hücreler tarafından etkin şekilde kullanılamıyor. Sonuç olarak kanda biriken şeker, damar yapısına ve hayati organlara zarar vermeye başlıyor.
DİYABET RİSK GRUPLARI: KİMLER TEHLİKE ALTINDA?
Diyabetin sadece genetik bir miras değil, aynı zamanda modern yaşamın getirdiği bir sonuç olduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, aşağıdaki faktörlere sahip bireylerin yüksek risk grubunda yer aldığına dikkat çekiyor:
-
Aile Öyküsü: Birinci derece yakınlarında diyabet tanısı bulunanlar.
-
Aşırı Kilo: Beden Kitle İndeksi (BKİ) 25’in üzerinde seyreden bireyler.
-
Hareketsiz Yaşam: Fiziksel aktivite azlığı, insülin direncini tetikleyen ana unsurlar arasında gösteriliyor.
-
Yaş Faktörü: Özellikle 45 yaş üstü bireylerde Tip 2 diyabet riski artış gösteriyor.
-
Gebelik Geçmişi: Gebelik şekerine (gestasyonel diyabet) yakalananlar veya 4 kg üzerinde bebek dünyaya getiren kadınlar.
DİYABET BELİRTİLERİ: HASTALIK NASIL ANLAŞILIR?
Diyabet genellikle sinsice ilerliyor ancak vücut belirli sinyallerle uyarı veriyor. Şu belirtilerden bir veya birkaçının görülmesi durumunda uzmana başvurulması öneriliyor:
-
Aşırı Susama Hissi: Ağız kuruluğu ve kesilmeyen su içme isteği.
-
Sık İdrara Çıkma: Özellikle gece saatlerinde artan idrar ihtiyacı.
-
Hızlı Kilo Kaybı: İştahın yerinde olmasına rağmen açıklanamayan zayıflama.
-
Bulanık Görme: Yüksek şekerin göz merceği üzerindeki olumsuz etkileri.
-
Geç İyileşen Yaralar: Bağışıklık sisteminin ve damar yapısının bozulmasıyla yaraların kapanma süresinin uzaması.
MODERN DİYABET TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Diyabet tedavisi, hastalığın türüne (Tip 1, Tip 2) göre kişiye özel planlanıyor. Temel amaç, kan şekeri seviyesini belirlenen hedef aralıkta tutmak olarak açıklanıyor.
-
İnsülin Tedavisi: Tip 1 diyabetliler için hayati önem taşıyor; vücutta eksik olan hormon dışarıdan enjekte ediliyor.
-
Oral Antidiyabetikler: Tip 2 diyabetlilerde şekeri düşürmek veya insülin direncini kırmak için ağız yoluyla alınan ilaçlar kullanılıyor.
-
Teknolojik Destek: Sürekli glikoz ölçüm sistemleri (sensörler) ve insülin pompaları ile anlık takip sağlanabiliyor.
DİYABETE NE İYİ GELİYOR? YAŞAM REÇETESİ
Tıbbi tedavinin yanı sıra diyabet yönetiminde en güçlü silahın yaşam tarzı olduğu belirtiliyor:
-
Akdeniz Tipi Beslenme: Tam tahıllar, sağlıklı yağlar (zeytinyağı), sebze ve meyve ağırlıklı bir düzen öneriliyor.
-
Düzenli Egzersiz: Haftada en az 150 dakika yapılan tempolu yürüyüşlerin, kasların şekeri kullanmasını kolaylaştırdığı biliniyor.
-
Glisemik İndeks Kontrolü: Kan şekerini hızla yükselten beyaz ekmek ve şekerli gıdalar yerine, yavaş sindirilen baklagillerin tercih edilmesi tavsiye ediliyor.
