Küresel doğrudan yabancı yatırımlar, iki yıldır üst üste yaşanan düşüş trendini geride bırakarak 2025 yılında yeniden yükselişe geçti. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan Dünya Yatırım Raporu 2026, küresel ekonomideki hareketliliği gözler önüne serdi.
Rapora göre, dünya genelindeki doğrudan yabancı yatırımlar geçen yıl yıllık bazda yüzde 6 oranında bir artış göstererek 1,6 trilyon dolar seviyesine tırmandı. Ancak bu toparlanmaya rağmen, yatırımlardan elde edilen kalkınma kazanımlarının ülkeler arasındaki adaletsiz dağılımı ve derinleşen eşitsizlikler raporun en dikkat çekici unsurlarından biri oldu.
GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ARASINDAKI UÇURUM BÜYÜYOR
Küresel yatırım akışlarındaki genel iyileşme, ne yazık ki tüm bölgelere aynı oranda yansımadı. Yatırımcıların rotası incelendiğinde, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler arasındaki makasın daha da açıldığı net bir şekilde görülüyor. Geçen yıl gelişmiş ülkelere yönelik doğrudan yabancı yatırım akışı yüzde 11 gibi güçlü bir ivmeyle 723 milyar dolara yükseldi.
Buna karşılık, gelişmekte olan ülkelerin bu pastadan aldığı pay yalnızca yüzde 2 artarak 901 milyar dolarda kaldı. Doğrudan yabancı yatırımlar gelişmekte olan ekonomiler için hayati bir dış finansman kaynağı olma özelliğini korusa da bu eşitsiz büyüme, kırılgan bölgelerdeki kalkınma hedeflerini ve yerel sanayilerin gelişimini doğrudan ve olumsuz bir şekilde etkilemeyi sürdürüyor.
DÜNYA YATIRIMLARININ ASLAN PAYINI ALAN İLK 20 ÜLKE BELLİ OLDU
Raporda öne çıkan bir diğer çarpıcı veri ise küresel sermayenin belirli merkezlerde yoğunlaşması oldu. Aralarında bazı gelişmekte olan aktörlerin de bulunduğu sadece 20 ülke, dünyadaki toplam doğrudan yabancı yatırımların yüzde 80 gibi devasa bir kısmını kendi tekeline aldı. Listenin zirvesinde, 277 milyar dolarlık yatırım çekmeyi başaran Amerika Birleşik Devletleri yer aldı.
ABD'yi sırasıyla 151 milyar dolarla Singapur, 116 milyar dolarla Hong Kong, 105 milyar dolarla Çin ve 77 milyar dolarla Brezilya takip etti. Yatırım pastasından en büyük payı alan ilk 20 ülkeyi tamamlayan diğer devletler ise İngiltere, Almanya, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri, Meksika, Hindistan, Avustralya, Suudi Arabistan, İsveç, İsrail, Rusya, Fransa, Endonezya, Vietnam ve İspanya olarak sıralandı.
TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKA SEKTÖREL DENGELERİ KÖKTEN DEĞİŞTİRDİ
Doğrudan yabancı yatırımların sektörel dağılımı, küresel ekonomideki dijital dönüşümün ve yeni önceliklerin haritasını çıkardı. Yapay zeka, enerji dönüşümü ve değişen ticaret politikaları, yatırımların yönünü geleneksel alanlardan teknoloji altyapılarına kaydırdı. Bu kapsamda veri merkezleri, geçen yıl tam 235 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım çekerek sektörel bazda ilk sıraya yerleşti.
Buna karşılık geleneksel enerji sektörü zayıf kalarak petrol ve gaz yatırımlarında 38 milyar dolarlık, yarı iletkenler sektöründe ise 13 milyar dolarlık bir hacim yakalayabildi. Yapay zeka altyapısı, yarı iletkenler, kritik mineraller ve yeşil enerji dönüşümü teknolojilerinin küresel sıfırdan yatırımlar içindeki payı, 2020 yılındaki yüzde 16 seviyesinden 2025 yılında yüzde 44'e fırlayarak tarihi bir rekor kırdı.
KÜRESEL EKONOMİDE YENİ YILIN GÖRÜNÜMÜ BELİRSİZLİKLERLE DOLU
Geçen yıl yaşanan bu toparlanmaya rağmen UNCTAD, içinde bulunduğumuz 2026 yılına ilişkin beklentilerin oldukça temkinli ve zorlu olduğunu vurguluyor. Yatırımcıların geleceğe yönelik kararlarında küresel ölçekteki çoklu krizler ve risk unsurları belirleyici rol oynamaya devam ediyor.
Uluslararası ticaret politikalarındaki öngörülemezlikler, tırmanan jeopolitik gerilimler, dünya genelinde yüksek seyreden finansman maliyetleri ve bloklaşmaya giden ekonomik parçalanma, büyük ölçekli yatırım kararlarının önündeki en büyük engeller olarak varlığını koruyor. Şirketlerin sermaye hareketlerinde daha korumacı ve temkinli bir strateji izlemesi bekleniyor.
