Deutsche Bank Research tarafından yayımlanan son analiz, küresel ekonomi dünyasında büyük bir deprem etkisi yarattı. Raporda, İran ile tırmanan gerilimin sadece bölgesel bir çatışma değil, aynı zamanda 1974 yılından bu yana dünya finans sisteminin bel kemiğini oluşturan petro-dolar sisteminin temellerini sarsabilecek bir dönüm noktası olduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, bu sürecin ABD dolarının küresel rezerv para statüsü üzerinde kalıcı ve geri dönülemez etkiler bırakabileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.
KÜRESEL TİCARETİN FAY HATLARI BELİRGİNLEŞİYOR
Analizde, küresel ticaret ve tasarruflarda dolar hakimiyetinin dayandığı yapısal dengelerin artık ciddi baskılar altında olduğu ifade ediliyor. Küresel ticaretin dolar üzerinden dönmesini sağlayan mekanizmaların zayıflaması durumunda, ABD para birimi için aşağı yönlü çok sert ekonomik sonuçlar doğabileceği belirtiliyor. Özellikle Ortadoğu petrolünün büyük bir kısmının artık rotasını ABD’den Asya pazarlarına çevirmesi, mevcut sistemin en zayıf halkalarından biri olarak görülüyor.
1974 DÜZENİ VE YENİ ÖDEME ALTERNATİFLERİ
Doların dünyadaki mutlak hakimiyetinin, 1974 yılında Suudi Arabistan ile yapılan ve petrolün yalnızca dolar üzerinden fiyatlandırılmasını öngören anlaşmaya dayandığı hatırlatılan raporda, bu düzenin tarihsel bir sınavdan geçtiği kaydediliyor. Rusya ve İran’a yönelik uygulanan ağır yaptırımların petrol ticaretini dolar dışı kanallara itmesi, sistemdeki çözülmeyi hızlandırıyor. Ayrıca Suudi Arabistan'ın mBridge projesi gibi alternatif ödeme altyapılarını denemeye başlaması, geleneksel sistemin artık tek seçenek olmadığını açıkça ortaya koyuyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE PETROYUANIN YÜKSELİŞİ
Bölgedeki çatışmaların Körfez ekonomilerine vereceği zararın, bu ülkelerin büyük oranda dolar cinsinden tuttuğu yabancı varlık tasarruflarında bir çözülmeyi tetikleyebileceği öngörülüyor. Raporda özellikle dikkat çekilen nokta ise Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin yuan cinsinden petrol ödemeleri karşılığında sağlanabileceğine dair çıkan spekülasyonlar oldu. Analistler, bu tür bir gelişmenin "petroyuan" döneminin başlangıcı için güçlü bir katalizör işlevi görebileceğine işaret ediyor.
ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ VE MÜKEMMEL FIRTINA
Doların geleceği için sadece jeopolitik gerilimler değil, aynı zamanda küresel enerji dönüşümü de büyük bir risk faktörü olarak tanımlanıyor. Dünyanın petrol ve gazdan uzaklaşarak yenilenebilir enerji, nükleer güç ve yerli kaynaklara yönelmesi, ülkelerin daha az dolar rezervi tutmasına neden olacak. Savunma ve enerji alanında kendi kendine yeten bir dünya düzeninin dolar talebini azaltacağını savunan Deutsche Bank, Ortadoğu’daki stratejik gelişmelerin petro-dolar sistemi için adeta "mükemmel bir fırtına" yarattığını belirtiyor.