Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Başkanı Odile Renaud-Basso, İran’da patlak veren savaşın küresel ekonomi üzerindeki tahrip edici etkilerini hafifletmek amacıyla kapsamlı bir destek programı üzerinde çalıştıklarını duyurdu. Reuters’a önemli açıklamalarda bulunan Renaud-Basso, üçüncü haftasına giren çatışmaların enerji, gıda ve finans sektörlerinde yarattığı şok dalgalarının, Banka’nın faaliyet gösterdiği yaklaşık 40 ülkedeki işletmeleri tehdit ettiğini vurguladı.
KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİ VE ENERJİ MALİYETLERİNDE BÜYÜK RİSK
Savaşın başlamasıyla birlikte petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar eşiğini aşması, dünya genelinde enflasyonist baskıyı artırırken lojistik kanallarında da ciddi aksamalara yol açtı. Renaud-Basso, kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçen gübre, gıda ve ticari mal trafiğinin kısıtlanmasının yanı sıra hava yolu güzergahlarının yeniden düzenlenmek zorunda kalmasının maliyetleri katladığını belirtti. EBRD Başkanı, bu zorlu süreçte Doğu Avrupa’dan Orta Asya’ya, Orta Doğu’dan Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyadaki özel sektör projelerini korumak için harekete geçmeye hazırlandıklarını ifade etti.
KRİTİK SEKTÖRLER VE TURİZM ODAKLI İŞLETMELERE CAN SUYU
EBRD’nin hazırladığı destek programı, özellikle yüksek enerji maliyetleri altında ezilen şirketlere nefes aldırmayı hedefliyor. Renaud-Basso, şirketlerin enerji faturalarını karşılamalarına yardımcı olmanın yanı sıra, tarımsal üretim için hayati önem taşıyan gübreye erişimi kesintisiz sağlama konusuna odaklandıklarını söyledi. Ayrıca, seyahat rotalarındaki değişim ve artan belirsizlik nedeniyle darbe alan Mısır, Ürdün ve Lübnan gibi ülkelerdeki turizm işletmelerinin ayakta tutulması, bankanın öncelikli planları arasında yer alıyor.
MAKROEKONOMİK DENGELER VE DOĞRUDAN YATIRIM KAYGISI
Savaşın sadece reel sektörü değil, aynı zamanda makroekonomik istikrarı da tehdit ettiğine dikkat çeken Renaud-Basso, Körfez ülkelerinde çalışan göçmenlerin kendi ülkelerine gönderdikleri işçi dövizlerindeki düşüş ihtimalinden endişe duyduklarını dile getirdi. Yatırımcı iştahının azalmasıyla birlikte doğrudan yabancı yatırımların düşebileceği uyarısında bulunan Başkan, artan fonlama maliyetlerinin özellikle borç yükü yüksek olan Mısır, Tunus ve Sahra Altı Afrika ülkeleri için ciddi bir sınav olacağını vurguladı.
ENERJİ GÜVENLİĞİNDE TÜRKİYE ÖRNEĞİ VE JEOPOLİTİK YANSIMALAR
Krizin uzun vadeli etkilerine de değinen Renaud-Basso, enerji güvenliği ve çeşitlendirmesine yönelik yatırımlarda büyük bir artış beklediklerini söyledi. Bu noktada Türkiye’nin konumuna dikkat çeken Başkan, halihazırda yenilenebilir enerjiye yatırım yapmış ülkelerin bu tür dış şoklara karşı daha dirençli olduğunu savundu. Öte yandan, yükselen enerji fiyatlarının dolaylı bir sonucu olarak Rusya’nın gelirlerinin artmasının, Ukrayna’daki durumu daha da zorlaştırdığına işaret ederek savaşın jeopolitik boyutunun ekonomik dengeleri nasıl sarstığını bir kez daha hatırlattı.