TasteAtlas’a göre Türkiye, kebap ve kuzu yemeklerinde dünya mutfağının yıldızı. Cağ, Adana, İskender, Hünkarbeğendi ve Beyti gibi ikonik lezzetler listede öne çıkıyor.
1. CAĞ KEBABI (Erzurum, Türkiye)
Cağ kebabı, Türkiye’nin Erzurum şehrine özgü bir kebap çeşididir. Kuzu eti, yaklaşık 12 saat boyunca soğan, tuz ve karabiber ile marine edilir ve ardından büyük yatay bir şişe dizilip odun ateşinde pişirilir. Usta, uzun bir şiş alır ve şiş dolana kadar kuzu etinin yumuşak ve sulu parçalarını keser. Yemeğin geleneksel olarak tüketim şekli, şişten direkt yemek ya da etin sıcak, taze pişmiş lavaş ekmeğine sarılmasıyla olur.
2. DÖNER KEBAP (Bursa, Türkiye)
Döner kebap, dikey şiş üzerinde pişirilen ve ince dilimlenen etten oluşan dünya çapında bilinen bir lezzettir. Et genellikle taze otlar ve baharatlarla tatlandırılır. Dönerde başlangıçta yalnızca kuzu eti kullanılırken, günümüzde İstanbul’da kuzu ve dana karışımı veya sadece dana ile hazırlanan dönerler de vardır.
18. yüzyıl Osmanlı seyahatnamelerinde bahsedilen döner kebabın sandviç formu 1970’lerin başında Berlin’de ortaya çıkmıştır.
Türk döner kebabı varyasyonlarının yanı sıra, Ermenistan, Vietnam, Avusturya, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde de birçok bölgesel varyasyon vardır.
3. ADANA KEBAP (Adana, Türkiye)
Adana kebap, Türkiye’nin en ünlü kebap şehirlerinden biri olan Adana’dan adını alır. Bu kebap, kıyma kuzu eti ve kuyruk yağı ile hazırlanır; sarımsak, soğan, kırmızı biber ve acı pul biber ile yoğrularak derin kırmızı renk ve baharatlı bir lezzet kazanır.
Karışım genellikle büyük ve düz metal şişlere dizilir ve ızgarada pişirilir. Piştikten sonra, et geleneksel olarak lavaş, biber ve domates üzerine yerleştirilir veya maydanoz ve kırmızı soğan salatası ile birlikte pideye doldurulur.
Pide sarılmadan önce etin üzerine genellikle kavrulmuş biber, tuz, kimyon ve sumak eklenir. Adana kebap genellikle ayran veya şalgam ile birlikte önerilir.
4. İSKENDER KEBAP (Bursa, Türkiye)
Bursa şehrine özgü İskender kebap, bu lezzetli yemeği ilk hazırlayan kasap İskender Efendi’nin adını taşır. İnce dilimlenmiş kuzu eti, ızgara edilip baharatlı domates sosu ve pide ile birleştirilir; eritilmiş kuzu tereyağı ve yoğurt masada üzerine dökülür. Bu kebabın yanında sindirime yardımcı olduğu bilinen Türk içeceği şıra önerilir.
5. HÜNKÂRBEĞENDİ (İstanbul, Türkiye)
Hünkârbeğendi, lezzetli bir kuzu güveci ile servis edilen kremamsı közlenmiş patlıcan püresinden oluşan geleneksel bir yemektir. Püre genellikle süt ve peynir ile kıvamlandırılır; tüm yemek bazen domates sosu ile kaplanır veya taze doğranmış maydanoz ile süslenir. Yemeğin İstanbul’a özgü olduğu ve ilk olarak 19. yüzyılın sonlarında Napolyon III’ün eşine sunulduğu düşünülmektedir.
6. PAÏDAKİA (Yunanistan)
Izgara kuzu pirzola, Yunanistan’da popüler olan geleneksel bir yemektir ve genellikle ana yemek olarak tüketilir. Kuzu pirzolaları, geleneksel kömür mangallarında pişirilmeden önce zeytinyağı, limon suyu ve çeşitli taze otlarla marine edilir. Genellikle patates, salata veya kremamsı ve ferahlatıcı tzatziki sosu ile birlikte servis edilir.
7. CORDERO ASADO (Castile and León, İspanya)
Cordero asado, açık ateşte bütün bir kuzunun kızartılmasıyla hazırlanan popüler bir Kastilya yemeğidir. Kuzu genellikle limon, sarımsak ve biberiye, kekik gibi çeşitli taze otlarla marine edilir. Tam olarak piştiğinde, genellikle yanına fırınlanmış patates ve soğan eşlik eder. Yemek özellikle Noel sezonunda popülerdir.
8. KUZU ŞİŞ (Türkiye)
Kuzu şiş, geleneksel bir kebap türüdür. Bu yemek, kuzu eti parçaları, mantar, yeşil biber, arpacık soğan, kiraz domates ve patlıcan ile hazırlanır. Et genellikle yoğurt, zeytinyağı, sarımsak, kimyon, biber salçası ve karabiber karışımı ile marine edilir. Daha sonra et şişlere dizilir, her et parçasının arasına sebzeler eklenir ve ızgarada pişirilir. Kuzu şiş geleneksel olarak sıcak servis edilir.
9. ALİNAZİK KEBAP (Gaziantep, Türkiye)
Alinazik, Gaziantep’e özgü bir Türk kebabı çeşididir. Közlenmiş ve püre haline getirilmiş patlıcan, sarımsaklı yoğurt sosu ile birleştirilir ve üzerine kuzu etinin eriyen parçaları eklenir. Et genellikle soğan, kırmızı biber salçası, domates veya domates salçası ve zeytinyağı ile pişirilir. Patlıcanın isli bir tada sahip olması önemlidir; en iyi yöntem kömür ateşinde közlemektir. Servis edilirken yanına pilav veya ızgara sebzeler eşlik eder.
10. KABAB TORSH (Gilan, İran)
Kabab torsh, İran’ın kuzeyinde, özellikle Gilan ve Mazandaran bölgelerinde ortaya çıkan ekşi marineli bir kebaptır. Bu yemek, cevizi, nar ekşisini, sarımsağı ve otları içeren zengin bir marine karışımına batırılmış kuzu veya dana etinden yapılır ve belirgin bir ekşi ve toprak tonları lezzeti sağlar.
Pers mutfaklarında uzun süredir var olan şiş kebapların ötesinde, ceviz ve nar şurubu kombinasyonu Gilan kebaplarının ayırt edici özelliği olmuştur. Et, orta boy parçalar halinde kesilir ve kalın marinasyon karışımına iyice bulanarak birkaç saat veya bir gece boyunca dinlendirilir. Ardından geniş metal şişlere dizilip kömür ateşinde pişirilir.
Pişirme sırasında nar karamelleşir ve ceviz yumuşar, kebabın üzerine bir glaze oluşur. Bazı ustalar, pişirme sırasında eti daha fazla marine veya eritilmiş tereyağı ile sulandırır. Gilan’da kebap genellikle taze otlar, çiğ soğan, turşu ve bazen ızgara domates ile servis edilir.
12. BEYTİ KEBAP (İstanbul, Türkiye)
Beyti, İstanbul’a özgü geleneksel bir kebap çeşididir. Kıyma kuzu veya dana eti baharatlarla tatlandırılır, şişte ızgarada pişirilir, ardından lavaşa sarılır, dilimlenir ve üzerine domates sosu ve yoğurt eklenir. Kıyma genellikle soğan, yumurta, sarımsak, kimyon, kişniş, tuz, ekmek kırıntısı, kırmızı biber ve karabiber ile karıştırılır.
16. ÇÖP ŞİŞ (Türkiye)
Çöp şiş, etin kenarlarından çıkan kuzu parçaları ve yağlarla hazırlanır. Et, geleneksel olarak sarımsak ve domatesle tatlandırılır, zeytinyağı, kekik ve karabiber karışımında marine edilir, ardından küçük odun şişlerine dizilip hızlıca kızartılır. Bu kebap çeşidi genellikle ana yemekten önce meze olarak servis edilir ve yanına tercihen acı yeşil biber konur.
42. KUZU KAPAMA (Türkiye)
Kuzu kapama, kuzu but veya kuzu incik, yeşil soğan, maydanoz ve marul veya pazı ile hazırlanan geleneksel bir yemektir. İçine soğan, patates, kekik, dereotu, sarımsak, domates salçası ve tereyağı eklenebilir. Et, marul yaprakları veya pazı ile birlikte yumuşayıncaya kadar pişirilir ve ardından üzeri yeşilliklerle kaplanmış şekilde yanında pilav ile servis edilir.
44. TESTİ KEBABI (Türkiye)
Testi kebabı, genellikle kuzu eti (bazen dana veya tavuk), sebzeler (domates, biber, soğan, sarımsak) ve çeşitli baharatlarla doldurulan toprak bir kapta hazırlanan geleneksel bir kebap çeşididir. Bu yemek, Türkiye’nin Kapadokya bölgesinde özellikle popülerdir ve bölgeye özgü bir lezzet olarak kabul edilir.
Malzemeler toprak kaba konur ve buharın içeride kalması için hamur ile mühürlenir. Kap, odun fırınına veya sıcak köz üzerine konarak yavaşça pişirilir. Bu yöntem, tatların birleşmesini ve etin yumuşak, sulu olmasını sağlar.
Testi kebabı hazır olduğunda, kap şef veya yiyen tarafından küçük bir çekiç veya bıçakla kırılır. Kabağın kırılmasıyla yayılan hoş aroma ve görsel sunum, unutulmaz bir deneyim yaratır.
Temel malzemeler sabit kalırken, kullanılan baharat ve sebzelerde bölgesel varyasyonlar olabilir. Bazı versiyonlarda patates veya farklı et çeşitleri eklenebilir. Pişirme yöntemi de hafif değişebilir; bazı tariflerde kabın birkaç saat sıcak kül içinde gömülmesi önerilir.
47. İSLİM KEBABI (Türkiye)
İslim kebabı, patlıcan dilimleriyle sarılmış küçük paketler gibi görünen bir Türk yemeğidir. Patlıcan dilimleri, kuzu veya dana et parçaları ya da köfte ile birlikte güçlü bir domates sosuna sarılır. Hazırlanıp fırına verildikten sonra ve servis öncesinde, genellikle üzerine bir dilim domates ve bir yeşil biber konur ve her pakete bir kürdan batırılır. Yanında pilav ile servis edilmesi önerilir.
55. KADINBUDU KÖFTE (İzmir, Türkiye)
Kadınbudu köfte, kıyma (dana veya kuzu), pirinç, soğan, yumurta, un, yağ ve çeşitli baharatlarla hazırlanan bir Türk yemeğidir. Olağandışı isminin Osmanlı dönemine dayandığı, çünkü köftenin o dönemde kadınların uyluklarına benzediği düşünülmektedir.
Köfteler una ve çırpılmış yumurtaya bulandıktan sonra sıcak yağda altın rengi olana kadar kızartılır. İç kısmı ise yumuşak ve sulu kalmalıdır. Genellikle patates kızartması veya tavada kızartılmış patates dilimleri, soğan ve domates ile servis edilir.
56. KAĞIT KEBABI (Antakya, Türkiye)
Kağıt kebabı, Antakya’ya özgü geleneksel bir Türk kebabı çeşididir. Bazı varyasyonlar olsa da genellikle et (dana veya kuzu), zeytinyağı, tuz, karabiber ve domates, bezelye, havuç, dolmalık biber, patates ve arpacık soğan gibi sebzelerle hazırlanır.
Malzemeler karıştırılır ve lezzetli suların içinde kalması için yağlı kağıda sarılır. Üstüne delik açılır ve fırına verilmeden önce hafifçe su ile fırçalanır. Piştikten sonra, bu kebap genellikle yanında pilav ve salata ile servis edilir.
59. KİLİS TAVA (Kilis, Türkiye)
Kilis tava, Türkiye’nin güneydoğusunda, Suriye sınırına yakın Kilis şehrine özgü bir tepside pişirilen kıyma yemeğidir. İnce çekilmiş kuzu veya kuzu-dana karışımı kıyma, doğranmış sebzeler, sarımsak, soğan, maydanoz ve yöresel baharatlarla hazırlanır.
Baharatlı karışım, sığ bir metal tepsiye eşit şekilde yayılır, üzerine dilimlenmiş biber, domates veya patates konur ve odun fırını veya ev fırınında pişirilir. Kilis tava, sadece ev yemeği değil, aynı zamanda Kilis’te paylaşılan yemek kültürünün bir parçasıdır; kasaplar genellikle müşterilerin getirdiği eti hazırlar ve pişirir.
Yemeğin tadı zengindir ama dengelidir; ağır soslar yerine et ve sebzelerin doğal lezzetine dayanır. Kilis tava, Hatay’daki tepsi kebabı gibi yakın şehirlerdeki benzer yemeklerle karşılaştırılır, ancak kendine özgü baharat seçimleri ve hazırlanış biçimi ile kimliğini korur.
60. ANKARA TAVA (Ankara, Türkiye)
Ankara tava, Ankara’ya özgü geleneksel bir yemektir. Genellikle kuzu eti, arpa şehriye, yağ, acı biber, domates, soğan, domates salçası, sarımsak, kimyon, tuz ve karabiberle hazırlanır. Biber ve soğan kimyon ve karabiber ile tatlandırılır, ardından yağ, domates salçası, sarımsak ve domatesle pişirilerek domates sosu hazırlanır.
Et küpler halinde doğranır ve az suyla pişirilir. Küçük arpa şehriye, domates sosu ve biraz su ile pilav tenceresinde pişirilir. Piştikten sonra et, pilav ile karıştırılır ve yemek servis edilir. Kuzu eti bazen dana veya koyun eti ile, şehriye ise tel şehriye ile değiştirilebilir.
64. KEŞKEK (Türkiye)
Keşkek, kuzu veya tavuk eti ile buğday veya arpa yahnisi kullanılarak yapılan geleneksel bir tören yemeğidir. Ezilmiş buğday veya arpa bir kaseye konur, üzerine tereyağı, et suyu ve pul biber ile hazırlanan sos dökülür, et de üstüne yerleştirilir. Geleneksel olarak, Anadolu’nun Türk bölgesinde düğün ve dini bayramlarda servis edilir. 2011 yılında UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine girmiştir.
74. HAŞLAMA (Türkiye)
Haşlama, kuzu eti ve havuç, patates, kereviz ve soğan gibi sebzelerle yapılan geleneksel bir yemektir. Et, kemikten ayrılacak kadar yumuşayıncaya kadar haşlanmalıdır. Geleneksel olarak, tereyağı, un, limon suyu ve yumurta sarısı ile hazırlanan sos eşliğinde servis edilir. Haşlamanın üzerine doğranmış maydanoz serpiştirilmesi ve sıcak servis edilmesi önerilir.
79. BÜRYAN KEBABI (Bitlis, Türkiye)
Büryan kebabı, bir bütün keçi veya kuzu etinin odun ateşinde derin bir çukurda pişirilmesiyle hazırlanan bir et yemeğidir. Çukur kapakla kapatılır ve kil veya kül ile mühürlenir, böylece et aynı anda pişip buharlanır. İki tür büryan kebabı vardır: Bitlis büryan kebabı ve Siirt büryan kebabı.
Bitlis büryan kebabı erkek keçi ile, Siirt büryan kebabı ise keçi veya kuzu ile hazırlanabilir. Et ya kazanda suyla pişirilir ya da çukura asılır. Baharat olarak yalnızca kaya tuzu kullanılır. Pişen et pide üzerinde servis edilir; sipariş verirken kemikli veya kemiksiz, yağlı veya yağsız et seçilebilir.
85. ORMAN KEBABI (Bolu, Türkiye)
Orman kebabı, Bolu’ya özgü geleneksel bir yemektir. Genellikle kuzu veya dana kuşbaşı, havuç, patates, soğan, bezelye, domates salçası, kekik, tereyağı, zeytinyağı, un ve tuz ile hazırlanır. Et una bulanır, zeytinyağı ile karıştırılır ve tencerede kızartılır.
Sebzeler tereyağı ve baharatlarla sotelenir, üzerine su eklenir, kızartılmış et ile karıştırılır ve düşük ateşte et iyice pişip yumuşayana kadar pişirilir. Piştikten sonra orman kebabı geleneksel olarak pilav ve yoğurt ile servis edilir.
150. ŞEVKETİBOSTAN YEMEĞİ (Türkiye)
Şevketibostan yemeği, Ege ve Akdeniz mutfaklarında popüler olan şevketibostan ile yapılan geleneksel bir Türk yemeğidir. Yemeğin ana malzemesi olan bitkinin yumuşak sap ve kökleri dikkatlice temizlenir ve hafif acı, toprak tonlarıyla pişirilir.
Kuzu, bitki eklenmeden önce soğanla sotelenir ve üzerine su eklenir. Zeytinyağı ve limon suyu temel tatlandırıcılardır ve yemeğe hafif ekşi ve tuzlu bir lezzet verir.
