ABD’de Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme’nin şubat ayında iptal ettiği geniş kapsamlı tarifelerin boşluğunu doldurmak için stratejik bir hamle başlattı. Mahkeme kararının ardından getirilen geçici ithalat vergilerinin süresinin üç ay içinde dolacak olması, Beyaz Saray’ı daha kalıcı ve hukuki zemini sağlam bir vergi duvarı örmeye itiyor. ABD Hazine’sine yönelik gelir akışını kesintisiz sürdürmeyi hedefleyen yönetim, Amerikan ekonomisini korumacı bir kalkan altına almak için yeni bir soruşturma dalgası başlattı.
TİCARET TEMSİLCİLİĞİNDEN DEV SORUŞTURMA DALGASI
ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi (USTR), bu hafta itibarıyla küresel ticaret dengelerini değiştirecek kritik duruşmaları başlatıyor. İlk aşamada salı ve çarşamba günleri gerçekleştirilecek oturumlarda, aralarında Nijerya’dan Norveç’e kadar uzanan ve ABD ithalatının yüzde 99’unu temsil eden 60 ekonominin mercek altına alınması bekleniyor.
Soruşturmanın temel odağını ise zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ticareti oluşturuyor. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Amerikalı işçi ve şirketlerin, haksız maliyet avantajı sağlayan yabancı üreticilere karşı savunmasız bırakılmayacağının altını çiziyor.
AŞIRI ÜRETİM VE KÜRESEL REKABETİN GELECEĞİ
Önümüzdeki hafta ise soruşturmaların kapsamı daha da daralarak derinleşecek. Çin, Avrupa Birliği ve Japonya gibi devlerin de aralarında bulunduğu 16 kilit ticaret ortağı, "aşırı üretim" iddiaları nedeniyle duruşmalara katılacak.
ABD ithalatının yüzde 70’ini oluşturan bu ülkeler, küresel pazarda arz fazlası yaratarak fiyat dengelerini bozmakla itham ediliyor. Pek çok büyük ekonominin hem zorla çalıştırma hem de aşırı üretim listelerinde yer alması, Washington’ın çok yönlü bir tarife baskısına hazırlandığını gösteriyor.
301. MADDE VE YASAL DAYANAK TARTIŞMALARI
Yönetim, bu yeni tarife sürecini 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın meşhur 301. maddesi üzerinden yürütüyor. Söz konusu madde, "haksız" veya "makul olmayan" ticaret uygulamalarına karşı Başkan’a geniş yaptırım yetkileri tanıyor. Ancak ithalatçılar ve yabancı başkentler, sürecin objektifliğinden şüphe duyuyor.
Özellikle Hazine Bakanı Scott Bessent’in, soruşturmalar henüz neticelenmeden bu vergileri bütçe gelir kalemlerine dahil etmesi, kararın teknik bir incelemeden ziyade siyasi bir tercih olduğu eleştirilerini güçlendiriyor.
YÜKSEK MAHKEME KARARININ ARDINDAN YENİ STRATEJİ
Hatırlanacağı üzere ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat’ta Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na dayanarak uyguladığı çift haneli tarifeleri "yetki aşımı" gerekçesiyle iptal etmişti. Trump yönetimi, mahkemenin bu engelini aşmak için şimdi daha spesifik yasal maddelere ve sektör bazlı soruşturmalara yönelmiş durumda. Trump’ın "yeni tarifeler daha fazla para getirecek" şeklindeki açıklamaları, yönetimin korumacı ekonomi modelinden taviz vermeyeceğini ve küresel ticaret savaşlarında yeni bir sayfanın açıldığını kanıtlıyor.
Trump'ın bu hamlesi, sadece bir vergi artışı değil; ABD ekonomisini dış rekabete karşı tamamen korunaklı hale getirmeyi hedefleyen ve mahkeme kararlarına karşı bağışıklık kazandırılmış yeni bir ulusal ekonomi doktrininin ilk adımı olarak değerlendiriliyor.
