Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu'da tırmanan gerilimin küresel ekonomi üzerindeki yıkıcı etkilerine karşı dünyayı uyardı. Bankanın yayımladığı son Bölgesel Ekonomik Güncelleme raporu, Basra Körfezi'ndeki üretim ve lojistik hatlarındaki bozulmaların enerji fiyatlarını hızla tırmandırdığını ortaya koyuyor. Henüz tarihsel zirveler aşılmamış olsa da sevkiyat yollarındaki aksaklıkların sürmesi halinde enerji maliyetlerinde çok daha sert artışların yaşanabileceği belirtiliyor.
KÜRESEL BÜYÜME VE ENFLASYON CİDDİ RİSK ALTINDA
EBRD’nin analiz ettiği risk senaryosuna göre, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalıcı olması ve tedarik zincirindeki kırılmaların devam etmesi, dünya ekonomisinde 0,4 puanlık bir küçülmeye yol açabilir. Bu durumun enflasyon cephesindeki faturası ise çok daha ağır; küresel enflasyonun yüzde 1,5 puanın üzerinde artabileceği öngörülüyor. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu EBRD faaliyet bölgelerinde, ekonomik büyüme tahminlerinin bu şoklarla birlikte 0,4 puan aşağı çekilmesi bekleniyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ TIKANIKLIK GIDA GÜVENLİĞİNİ TEHDİT EDİYOR
Çatışmanın etkileri sadece enerji sektörüyle sınırlı kalmayıp mutfaklara kadar uzanma potansiyeli taşıyor. Küresel gübre ham maddesi ticaretinin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, tarımsal üretimi ve dolayısıyla gıda fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Bunun yanı sıra sanayinin temel girdileri olan alüminyum, kükürt, helyum ve petrokimya ürünlerinin tedarikinde yaşanan zorluklar, dünya genelindeki maliyet baskısını artırarak yeni bir pahalılık dalgasını tetikliyor.
SERMAYE ÇIKIŞLARI VE MALİ TAMPONLARIN ÖNEMİ
Gerilimin bir diğer boyutu ise finansal piyasalarda hissediliyor. Orta Doğu’da turizme dayalı ekonomilerde ziyaretçi kayıpları yaşanırken, küresel finansal koşulların sıkılaşması sermaye çıkışlarını hızlandırma riski taşıyor. Irak gibi ihracatı tamamen Körfez geçişlerine bağlı olan ülkeler bu süreçten en derin yarayı alabilecek ekonomiler arasında gösteriliyor. EBRD, ülkelerin bu büyük dış ticaret şoklarını göğüsleyebilme kapasitesinin, ellerindeki mali rezervlerin ve ekonomik tamponların gücüne bağlı olacağını vurguluyor.
JAVORCIK: ÇATIŞMA BİTSE BİLE ETKİSİ SÜRECEK
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, jeopolitik sarsıntıların enerji ve tedarik hatları üzerinden ne kadar büyük bir süratle yayıldığına dikkat çekti. Avrupa imalat sektörünün zaten zor bir süreçten geçtiğini hatırlatan Javorcik, Orta Avrupa’daki yüksek savunma harcamaları ile Sahra altı Afrika ve Akdeniz ülkelerindeki borç yükünün kamu bütçelerini iyice daralttığını belirtti. Javorcik’e göre, sahadaki çatışmalar sona erse dahi, bu sürecin yarattığı ekonomik tahribat ve bütçe baskıları uzun süre gündemde kalmaya devam edecek.
