İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) nisan ayı raporu, imalat sanayindeki daralmanın korkutucu boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Mart ayında 47,9 olarak ölçülen manşet endeks, nisan ayında 45,7’ye gerileyerek sektördeki faaliyet koşullarında kayda değer bir bozulmaya işaret etti. Bu düşüşle birlikte imalat sanayindeki yavaşlama eğilimi 25’inci ayına girerken, performans kaybı Eylül 2024’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Özellikle üretimdeki daralma hızı, pandemi döneminden bu yana görülen en sert düşüşlerden biri olarak kayıtlara geçti.
ORTA DOĞU'DAKİ SAVAŞIN EKONOMİK ETKİLERİ DERİNLEŞİYOR
Anket sonuçlarına göre sektördeki bu dramatik gerilemenin temel nedeni Orta Doğu’da süregelen savaş oldu. Katılımcıların büyük bir bölümü, hem yeni siparişlerdeki kaybı hem de operasyonel zorlukları bölgedeki istikrarsızlığa bağladı. Toplam yeni siparişler ve ihracat talebi mart ayına göre hızla gerilerken, savaşın etkisiyle artan akaryakıt ve petrol maliyetleri girdi fiyatlarını yukarı çekti. Girdi maliyetleri enflasyonu üst üste beşinci ayda da yükselerek son iki yılın en keskin artışını gerçekleştirdi. Bu durum nihai ürün fiyatlarına da yansıdı ve tüketiciler iki yılı aşkın sürenin en yüksek fiyat artışlarıyla karşı karşıya kaldı.
LOJİSTİK AKSAKLIKLAR VE TEDARİK ZİNCİRİNDE KIRILMA
Savaşın bir diğer ağır faturası ise tedarik zincirleri üzerinde görüldü. Firmalar, teslimat sürelerinde Şubat 2023’ten bu yana en belirgin gecikmelerin yaşandığını bildirdi. Lojistik hatlardaki aksamalar, imalatçıları satın alma faaliyetlerini ve stoklarını azaltmaya itti. Girdi stoklarındaki düşüş hızı son altı yılın zirvesine çıkarken, şirketler belirsizlik ortamında temkinli kalmayı tercih ederek maliyet kontrolüne yöneldi. S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, imalatçıların önlerini görebilmek ve toparlanma sürecine girebilmek için savaşın bir an önce sona ermesini umut ettiklerini vurguladı.
SEKTÖREL BAZDA TEK AYRIŞAN ALAN GİYİM VE DERİ OLDU
İSO Türkiye Sektörel PMI verileri, daralmanın genele yayıldığını ancak bazı sektörlerin daha ağır darbe aldığını gösterdi. İncelenen 10 sektörden 9’unda üretim yavaşlarken, bu karamsar tablodan pozitif ayrışmayı başaran tek sektör giyim ve deri ürünleri oldu. Giyim sektörü 10 aylık daralma sürecini noktalayarak hem üretimini hem de yeni siparişlerini artırmayı başardı. Buna karşılık, bir önceki ay büyüme sinyalleri veren kimyasal, plastik ve kauçuk sektörü nisan ayında en keskin üretim düşüşünü yaşayan alan oldu. Tekstil ürünleri ise yeni sipariş ve ihracat kayıplarında başı çekerek nisan ayının en çok kan kaybeden sektörü olarak öne çıktı.
İSTİHDAMDA KAYIPLAR VE MALİYET BASKISI ARTIYOR
İş yükündeki azalma ve talep yetersizliği, sanayide istihdam kayıplarını da beraberinde getirdi. Sektörlerin büyük bir bölümü ikinci çeyreğe çalışan sayılarını azaltarak başladı. İstihdamda en sert daralma ana metal sanayinde gözlenirken, sadece giyim ile elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde sınırlı bir işe alım trafiği yaşandı. Maliyet tarafında ise kimyasal ve plastik sektörü 27 aylık zirveye ulaşan enflasyonla en ağır baskıyı hisseden grup oldu. Satış fiyatlarının neredeyse tüm sektörlerde hızla yükseldiği nisan ayı, Türkiye imalat sanayi için hem maliyetlerin arttığı hem de çarkların yavaşladığı zorlu bir dönemin başlangıcı oldu.