Bloomberg’in son dakika olarak geçtiği verilere göre, İsrail’in geçtiğimiz hafta dünyanın en büyük doğal gaz sahası olan Güney Pars’a düzenlediği hava saldırısı, bölgesel enerji arzında büyük bir kırılmaya yol açtı. Saldırının ardından İran, Türkiye’ye yönelik doğal gaz ihracatını tamamen durdurduğunu açıkladı. Bu gelişme, Türkiye’nin yıllık gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 14’ünü karşıladığı kritik bir damarın kesilmesi anlamına geliyor. Tahran yönetiminin sadece Türkiye’ye değil, Irak’a giden akışı da durdurması ve ardından Körfez’deki enerji varlıklarına misilleme yapması, küresel piyasalarda taşları yerinden oynattı.
KÜRESEL PİYASALARDA FİYAT ŞOKU: SAVAŞ ÖNCESİ SEVİYELERİN YÜZDE 70 ÜZERİNDE
Bölgedeki karşılıklı saldırılar, özellikle Avrupa gaz piyasalarında son üç yıldır görülmemiş bir hareketliliğe neden oldu. Vadeli kontratlar hızla tırmanırken, fiyatların savaş öncesi seviyelerin yüzde 70 üzerine çıkması enerji krizinin derinleşebileceği endişesini doğurdu. İran’ın, dünya sıvılaştırılmış gaz arzının beşte birini sağlayan Katar’daki tesisleri de hedef alan misillemeleri, arz güvenliğini küresel bir sorun haline getirdi. Güney Pars sahasının İran’ın hem iç tüketimi hem de dış ticareti için vazgeçilmez olması, kesintinin süresine dair belirsizliği daha da artırıyor.
TÜRKİYE'NİN ELİNDEKİ KOZLAR: DEPOLAR DOLU, ALTERNATİF HATLAR HAZIR
İran’dan gelen kötü habere rağmen Türkiye’nin enerji yönetimi, arz güvenliğini korumak için stratejik planlarını vakit kaybetmeden devreye soktu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın daha önce işaret ettiği 6,3 milyar metreküplük tam kapasite doluluğa sahip depolama tesisleri, bu süreçte en büyük güvenceyi oluşturuyor. Uzmanlar, Türkiye’nin günlük ortalama 230 milyon metreküp olan mart ayı tüketimini karşılamak adına mevcut stokların ve yerli gaz üretiminin kritik bir tampon görevi göreceğini vurguluyor.
KRİZİ AŞACAK STRATEJİK ALTERNATİFLER
Analistler, İran gazının eksikliğini telafi etmek için Ankara’nın önünde net bir yol haritası bulunduğunu belirtiyor. Bu kapsamda masadaki temel senaryolar şunlar:
-
Rusya Hattında Kapasite Artışı: Mavi Akım ve TürkAkım hatlarındaki halihazırda kullanılmayan atıl kapasitenin tam randımanla devreye sokulması planlanıyor.
-
Azerbaycan’dan İlave Hacim: Mevcut ikili anlaşmalar çerçevesinde, kardeş ülke Azerbaycan’dan ek gaz hacmi talep edilmesi en güçlü seçeneklerden biri olarak görülüyor.
-
Balkan İhracatının İç Piyasa Kaydırılması: Türkiye’nin Balkan ülkelerine ihraç ettiği yıllık 3,5 milyar metreküplük gaz, acil durum prosedürleri gereği iç piyasadaki açığı kapatmak için yönlendirilebilir.
-
LNG Tedariki: Spot piyasadan yapılacak ek sıvılaştırılmış doğal g