Balıkesir'den gelen acı haberle birlikte, askeri terminolojinin en teknik terimlerinden biri olan "kaza kırım" sosyal medyanın en çok aranan başlıklarından biri oldu. Özellikle Milli Savunma Bakanlığı (MSB) açıklamalarında yer alan bu ifade, olayın boyutunu anlamak açısından büyük önem taşıyor.
KAZA KIRIM NE DEMEK? (TDK TANIMI)
Havacılık jargonunda kullanılan "kaza kırım", sadece bir çarpışma veya düşme olayı değildir. Türk Dil Kurumu (TDK) ve havacılık otoritelerine göre bu kavramın tanımı şöyledir:
Tanım: Uçak, helikopter ve benzeri hava araçlarının uçuş veya operasyon esnasında, hem maddi hasar aldığı hem de can kaybının (personel veya yolcu) yaşandığı olaylara "kaza kırım" denir.
Eğer bir uçak hasar alsa dahi can kaybı yaşanmamışsa bu durum genellikle "kaza" veya "olay" olarak adlandırılırken; personel kaybının olduğu ağır vakalarda "kırım" ifadesi eklenmektedir.
KAZA KIRIMA UĞRAMAK NE ANLAMA GELİR?
Bir hava aracının "kaza kırıma uğraması", uçağın bir daha kullanılamayacak düzeyde (total loss) parçalanması veya personelin şehit olmasıyla sonuçlanan ağır olayları anlatır. Bir olayda "kaza kırıma uğradı" ifadesi kullanılıyorsa şu üç kriterden biri veya birkaçı gerçekleşmiş demektir:
-
Ağır Maddi Hasar: Hava aracının gövdesinin veya motorunun tamir edilemez hale gelmesi.
-
Personel Kaybı: Pilotların veya personelin yaşamını yitirmesi.
-
Kontrol Kaybı: Hava aracının bir kaza sonucunda operasyonel kabiliyetini tamamen yitirerek düşmesi.
UÇAK KAZA KIRIM RAPORU NEDİR?
Bir havacılık kazasının ardından kurulan teknik heyet tarafından hazırlanan ve kazanın tüm detaylarını bilimsel verilerle ortaya koyan belgeye kaza kırım raporu denir. Bu raporun hazırlanma süreci bazen aylar hatta yıllar sürebilir.
Raporda Yer Alan Temel Unsurlar:
-
Teknik Analiz: Motor arızası, yapısal yorgunluk veya teknik sistem hataları incelenir.
-
Meteorolojik Veriler: O anki rüzgar, görüş mesafesi ve hava durumu analiz edilir.
-
Kara Kutu Kayıtları: FDR (Uçuş Veri Kaydedicisi) ve CVR (Kokpit Ses Kaydedicisi) incelenerek pilotun son konuşmaları ve uçağın hareketleri dökülür.
-
İnsan Faktörü: Pilotaj hatası veya yorgunluk gibi unsurlar değerlendirilir.
-
Tanık İfadeleri: Olayı görenlerin beyanları rapora eklenir.
Raporun Amacı: Suçlu aramaktan ziyade, aynı kazanın bir daha yaşanmaması için teknik ve eğitimsel dersler çıkarmaktır.
