Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan Mart 2026 verileri, küresel mutfak enflasyonunun yeniden hareketlendiğini ortaya koydu. Enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü ivmenin bitkisel yağ ve şeker piyasaları üzerinde yarattığı baskı, küresel gıda fiyat endeksinin üst üste ikinci ayında da yükselmesine neden oldu.
FAO Gıda Fiyat Endeksi, mart ayında bir önceki aya göre 3 puanlık bir artış kaydederek ortalama 128.5 puan seviyesine ulaştı. Bu değişim aylık bazda yüzde 2,4 oranında bir yükselişe işaret ederken, endeksin geçen yılın aynı döneminin 1,2 puan üzerine çıktığı gözlendi. Özellikle Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların enerji maliyetlerini tetiklemesi, gıda fiyatlarındaki artışın temel lokomotifi haline geldi.
TAHIL PİYASALARINDA BUĞDAY FARKI
Tahıl Fiyat Endeksi, mart ayında bir önceki aya göre yüzde 1,5 oranında bir artış göstererek 110,4 puan seviyesinde dengelendi. Bu grubun en dikkat çeken kalemi olan uluslararası buğday fiyatları, yüzde 4,3 oranında değer kazandı. Bu yükselişte Amerika Birleşik Devletleri’nde baş gösteren kuraklık endişeleri ile Avustralya’da artan gübre maliyetlerinin ekim alanlarını daraltacağı beklentisi belirleyici oldu.
Mısır fiyatları küresel arzın yeterli düzeyde seyretmesi sebebiyle yüzde 0,9 ile daha sınırlı bir artış sergilerken, pirinç fiyatları genel eğilimin aksine hareket etti. Hasat döneminin yarattığı arz baskısı ve zayıf ithalat talebi, pirinç fiyatlarının yüzde 3 oranında gerilemesine yol açtı.
BİTKİSEL YAĞLARDA ENERJİ DOPİNGİ
Mart ayının en sert yükselişlerinden biri Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi’nde yaşandı. Endeks, aylık bazda yüzde 5,1 oranında artarak 183.1 puana ulaştı ve son üç ayın zirvesine yerleşti. Ham petrol fiyatlarındaki keskin artışın etkisiyle palm yağı fiyatları 2022 yılının ortasından bu yana en yüksek seviyesini test etti. Soya yağı fiyatları biyoyakıt talebi beklentileriyle güçlenirken, ayçiçek ve kolza yağı fiyatları ise Karadeniz bölgesindeki arz sıkıntıları ve enerji maliyetlerine bağlı yükselen yem talebiyle desteklendi.
ŞEKER VE TEMEL GIDALARDA ARZ ENDİŞELERİ
Şeker fiyatları, mart ayında sergilediği yüzde 7,2’lik artışla 92.4 puana tırmanarak ayın en çok değer kazanan kalemlerinden biri oldu. Petrol fiyatlarındaki artışın, dünyanın en büyük üreticisi Brezilya’da şeker kamışı kullanımını gıdadan ziyade etanole kaydıracağı yönündeki öngörüler fiyatları yukarı itti.
Ayrıca Yakın Doğu’daki çatışmaların ticaret rotaları üzerindeki olumsuz etkisi de piyasada endişe yarattı. Hayvansal ürünler tarafında ise süt ürünleri fiyatları yüzde 1,2 yükselişle 120.9 puan seviyesine ulaştı. Et fiyatları ise Avrupa Birliği’ndeki güçlü domuz eti talebi ve Brezilya’daki sığır arzında yaşanan kısıtlılıklar nedeniyle yüzde 1 oranında artış gösterdi.
