Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ve genellikle kalıtsal yollarla geçen renk körlüğü, sanılanın aksine dünyayı sadece siyah-beyaz görmek değildir. Çoğu zaman renkleri birbirine karıştırma veya soluk görme şeklinde ortaya çıkan bu görme kusuru, erken teşhis edildiğinde günlük yaşam kalitesini artıracak önlemlerle yönetilebilir. Peki, renk körlüğü tam olarak nedir, neden olur ve nasıl teşhis edilir? İşte renk körlüğü hakkında bilmeniz gereken tüm detaylar...
RENK KÖRLÜĞÜ NEDİR? BELİRTİLERİ NELERDİR?
Renk körlüğü, gözün retina tabakasında bulunan ve renkleri algılamamızı sağlayan "koni" hücrelerinin işlevini tam yerine getirememesi sonucu oluşan bir görme bozukluğudur. Normal bir göz kırmızı, yeşil ve mavi ışığı ayırt edebilirken; renk körü olan bireyler bu renklerin tonlarını birbirine karıştırır.
En Sık Görülen Belirtiler:
-
Kırmızı ve yeşil renkleri birbirinden ayırt edememek.
-
Renklerin olduğundan daha soluk veya griye yakın görünmesi.
-
Nadir durumlarda mavi ve sarı tonlarını karıştırmak.
-
Çok nadir olan tam renk körlüğünde (akromatopsi) ise dünyayı sadece gri tonlarında görmek.
RENK KÖRLÜĞÜ NEDEN OLUR? GENETİK MİDİR?
Renk körlüğünün en temel nedeni genetiktir. Özellikle X kromozomuna bağlı çekinik bir genle aktarıldığı için erkeklerde kadınlara oranla çok daha sık görülür. Kadınlar genellikle bu genin "taşıyıcısı" konumundadır ancak babadan ve anneden gelen genlerin her ikisi de kusurluysa renk körü olabilirler.
Sonradan Oluşan Renk Körlüğü Nedenleri: Sadece genetik değil, bazı çevresel faktörler ve hastalıklar da renk algısını bozabilir:
-
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı).
-
Diyabet, glokom veya katarakt gibi göz rahatsızlıkları.
-
Ağır metal zehirlenmeleri.
-
Bazı ilaçların yan etkileri veya görme siniri iltihabı (optik nevrit).
İşte en yaygın renk körlüğü türleri ve renkleri görme biçimleri:
1. KIRMIZI-YEŞİL RENK KÖRÜ NASIL GÖRÜR?
En sık rastlanan türdür. Bu kişiler dünyayı genellikle sarı, mavi ve kahverengi tonlarında görürler.
-
Kırmızı ve Yeşil: Bu iki renk birbirine çok yakın, çamurumsu bir kahverengi veya soluk bir sarı gibi görünür.
-
Mor: Mavi gibi algılanır (çünkü içindeki kırmızı tonu seçilemez).
-
Turuncu: Daha çok sarı veya kahverengi gibi görünür.
-
Trafik Işıkları: Genellikle renginden ziyade ışığın konumuna (üstteki kırmızı, alttaki yeşil) bakarak hareket ederler.
2. MAVİ-SARI RENK KÖRÜ (TRİTANOPI) NASIL GÖRÜR?
Daha nadir görülen bir durumdur. Bu kişiler mavi ve sarı spektrumundaki farkları algılayamazlar.
-
Mavi: Yeşil gibi görünür.
-
Sarı: Pembe veya açık gri gibi görünür.
-
Menekşe/Mor: Koyu kırmızı veya siyah gibi algılanabilir.
-
Dünya Görüşü: Genel olarak yeşil ve pembe tonlarının hakim olduğu bir dünya görürler.
3. TAM RENK KÖRLÜĞÜ (AKROMATOPSİ) NASIL GÖRÜR?
En nadir ve en şiddetli formdur.
-
Görüş Biçimi: Gerçekten de dünyayı eski bir televizyon gibi sadece siyah, beyaz ve gri tonlarında görürler.
-
Ek Durumlar: Bu kişiler genellikle gün ışığına karşı çok hassastır (fotofobi) ve görme keskinlikleri düşüktür.
RENK KÖRLÜĞÜ TESTİ NASIL YAPILIR? ISHIHARA TESTİ NEDİR?
Renk körlüğünün teşhisi oldukça basit ve ağrısız testlerle yapılır. Özellikle ehliyet alımlarında, polislik ve askeriye sınavlarında bu testler zorunludur.
-
Ishihara Testi: En yaygın yöntemdir. Farklı renkli noktalardan oluşan levhalar içinde gizlenmiş rakam ve şekilleri okumaya dayanır.
-
Farnsworth D-15 Testi: Renk tonlarını doğru sıraya dizme yeteneğini ölçer, hastalığın derecesini belirlemek için kullanılır.
-
Anomaloskop: Renk körlüğünün tipini en hassas şekilde belirleyen profesyonel bir cihazdır.
RENK KÖRLÜĞÜNÜN TEDAVİSİ VAR MI?
Günümüzde kalıtsal (genetik) renk körlüğünün kesin bir cerrahi veya ilaçla tedavisi bulunmamaktadır. Ancak, hastaların renkleri daha iyi ayırt edebilmesi için geliştirilen özel lensler ve renk körlüğü gözlükleri mevcuttur. Bu yardımcı araçlar, ışığın dalga boylarını filtreleyerek renkler arasındaki kontrastın artmasını sağlar ve bireyin sosyal hayata uyumunu kolaylaştırır.
