Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü’nün yayımladığı 2026 Dijital Haber Raporu (Digital News Report), küresel medya tüketiminde tarihi bir dönüm noktasını gözler önüne serdi. Rapor, geleneksel haber sitelerinin ve televizyonların gücünü kaybetmeye devam ettiğini, yapay zekanın ise sektöre kalıcı olarak yerleşmeye başladığını gösteriyor.
Araştırmanın yapıldığı 48 ülkenin ortalamasına göre, sosyal medya ve video ağları ilk kez doğrudan haber sitelerini ve mobil uygulamaları geride bıraktı. Katılımcıların %54’ü haberlere sosyal medya üzerinden ulaştığını belirtirken, haber kuruluşlarının kendi site ve uygulamalarını kullananların oranı %51'de kaldı. Bu kırılma, sadece gençler arasında değil, tüm yaş gruplarında gözleniyor.
HABERLER ARTIK SOSYAL MEDYADAN TAKİP EDİLİYOR
İnternet üzerinden video formatında haber izleme oranı dünya genelinde %77’ye ulaştı. 45 ülkede dijital video haberleri, geleneksel televizyon haberlerini geride bırakmış durumda. Ancak bu büyüme haber sitelerinde değil; tamamen üçüncü parti platformlarda yaşanıyor. Haber yayıncılarının kendi sitelerindeki video tüketimi bu yıl %5 geriledi. Dönüşümün öncüleri ise YouTube (%34), Facebook (%43), Instagram (%26) ve hızla büyüyen TikTok (%20) oldu.
Küresel olarak kullanıcıların %27’si haberleri doğrudan bireysel içerik üreticilerinden veya fenomenlerden (influencer) alıyor. Kullanıcılar, bu kişileri geleneksel medyaya kıyasla "daha eğlenceli, anlaşılır ve samimi" buluyor. İlginç olan ise içerik üreticilerini takip edenlerin geleneksel medyadan tamamen kopmaması; aksine, bu kişilerin ortalamadan daha fazla geleneksel haber de tüketmesi.
HABERE OLAN İLGİ HIZLA DÜŞÜYOR
2021 yılından bu yana habere "aşırı" veya "çok" ilgi duyduğunu söyleyenlerin oranı dünya genelinde ortalama %13 azaldı. Katılımcıların dörtte biri (%25) artık haberleri sadece haftada bir kez tüketen "pasif kullanıcılar" kategorisinde yer alıyor. Habere sadık ve ödeme yapmaya hazır olan kitle (news lovers) ise daralmasına rağmen varlığını koruyor.
Habere olan küresel güven, ölçümlerin başladığı 2015 yılından bu yana en düşük seviye olan %37'ye geriledi. Özellikle ABD’de haberlere güvendiğini söyleyenlerin oranı %25’e kadar düştü. Güvendeki bu düşüş, platform bağımlılığının artması ve dezenformasyon endişelerinin (%62'ye yükseldi) tırmanmasıyla doğrudan ilişkili.
HABER TÜKETİMİNDE YAPAY ZEKAYA İLGİ ARTTI
Haber tüketiminde yapay zeka kullanımı hızla artıyor; chatbotlar üzerinden haber alanların oranı %10’a yükseldi (geçen yıl %7'ydi). Güney Kore, Yunanistan ve İspanya gibi ülkelerde yapay zeka ile haber takibi bir yılda ikiye katlandı. Gençlerin (%16) daha çok tercih ettiği bu yöntemde kullanıcılar, en çok "yapay zekaya takip soruları sorabilme" özelliğini seviyor.
Gelişmiş 20 ülkede dijital habere para ödeme oranı %17 ile geçen yılla aynı kaldı. Haber sitelerine doğrudan giren kitle azaldığı için yeni abone bulmak zorlaşıyor. Ancak habere para ödeyenlerin %46’sı, bunu sadece içerik için değil, "bağımsız gazeteciliği ve toplumu desteklemek" gibi tamamen değer odaklı motivasyonlarla yapıyor.
TARAFSIZLIK İLKESİ DESTEKLENSE DE MEMNUNİYET YOK
Kitleler, medyanın kendi görüşlerini yansıtması yerine tarafsız kalmasını 2'ye 1 oranla daha çok tercih ediyor (%45). Ancak teorideki bu destek pratikte memnuniyete dönüşmüyor. Özellikle göçmenlik gibi küresel ve kutuplaştırıcı konularda, medyanın kötü bir iş çıkardığını düşünenlerin oranı iyi yaptığını düşünenlerden çok daha fazla.
*Görseller yapay zeka ile üretilmiştir.