Türkiye genelinde üretim yapan sanayicilerin ekonominin mevcut durumuna ve geleceğine dair nabzını tutan mart ayı verileri, jeopolitik risklerin ve maliyet baskılarının reel sektör üzerindeki ağırlığını net bir şekilde ortaya koydu. TCMB tarafından açıklanan 'İktisadi Yönelim İstatistikleri ve Reel Kesim Güven Endeksi' raporuna göre, sanayicinin güveni ciddi bir ivme kaybetti. Endeksin, iyimserlik ile kötümserliği birbirinden ayıran kritik eşik olan 100,0 seviyesine kadar gerilemesi, üretim bandında çalan alarm zillerinin ilk işareti olarak kayıtlara geçti. Mevcut siparişlerin azaldığı, stokların arttığı ve gelecek aylara yönelik üretim ile istihdam beklentilerinin zayıfladığı tablo, reel sektörde iyimserliğin sınırda durduğunu gösteriyor.
TÜM ALT ENDEKSLERDE AŞAĞI YÖNLÜ HAREKET
Şubat ayına kıyasla 4,1 puanlık bir erime yaşayan güven endeksinin bu sert düşüşünde, sanayicinin geleceğe dönük karamsar beklentileri etkili oldu. Gelecek üç aydaki üretim hacmi, genel ekonomik gidişat, mevcut ve gelecek sipariş miktarları ile yatırım harcamaları gibi ekonominin çarklarını döndüren tüm temel alt endekslerdeki değerlendirmeler, ana endeksi aşağı yönlü baskıladı. Mevsimsel etkilerden arındırılmamış reel kesim güveni de benzer bir tablo çizerek 3,1 puanlık azalışla 101,0 seviyesine indi.
ARTAN STOKLAR, ERİYEN SİPARİŞLER VE ZAYIFLAYAN BEKLENTİLER
Ankete katılan iş dünyası temsilcilerinin verdikleri yanıtlar, sahadaki durgunluğun boyutlarını da gözler önüne serdi. Son üç aylık dönemde üretim hacminde ve ihracat siparişlerinde yaşanan artış eğilimi, mart ayında yerini net bir şekilde azalış bildirenlerin çoğunluğuna bıraktı. İç piyasa siparişlerinde ise durum daha da belirginleşerek, dengeli seyir hızla düşüş yönüne döndü. Sanayicinin elindeki mevcut siparişlerin mevsim normallerinin altında kaldığı yönündeki şikayetler güçlenirken, üretilen ancak satılamayan mamul mal stoklarının mevsim normallerinin üzerine çıktığı görüldü.
MALİYET VE FİYAT ARTIŞI BEKLENTİSİ GÜÇLENİYOR
Üretim, sipariş, yatırım ve istihdam gibi reel büyümeyi temsil eden kalemlerdeki zayıflamaya karşılık, sanayicinin maliyet cephesindeki enflasyonist beklentileri tırmanışa geçti. Ortalama birim maliyetlerde hem son üç ayda artış yaşandığını belirtenlerin hem de gelecek üç ayda maliyetlerin daha da artacağını öngörenlerin sayısında ciddi bir yükseliş yaşandı. Buna paralel olarak, sanayicinin kendi ürettiği malın satış fiyatını artırma yönündeki beklentisi de güçlendi. Gelecek on iki aylık dönemin sonu itibarıyla sanayicinin beklediği yıllık Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) enflasyonu ise bir önceki aya göre 0,9 puan artarak yüzde 31,1 seviyesine tırmandı.
