EKONOMİ

Sanayide istihdam geriledi, yüksek teknolojinin payı arttı

TOBB verilerine göre 2025’te kapasite raporu sayısı sınırlı düşüş gösterirken, sanayi tesislerindeki toplam çalışan sayısı yüzde 3,9 azaldı. Buna karşın yüksek ve orta-yüksek teknoloji sınıfındaki tesislerin oranı yükseldi.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), 2025 yılına ilişkin sanayi kapasite raporu istatistiklerini yayımladı. Buna göre 2024’te 94 bin 150 olan kapasite raporu sayısı, 2025’te yüzde 0,3 azalarak 93 bin 864’e geriledi.

Raporların ait olduğu üretim tesislerinin yüzde 48,18’inde 1-9, yüzde 35,77’sinde 10-49, yüzde 7,8’inde 50-99, yüzde 5,64’ünde 100-249 ve yüzde 2,61’inde 250’den fazla çalışan bulunuyor.

SANAYİDE TOPLAM İSTİHDAM AZALDI

Sanayi kapasite raporuna sahip tesislerde toplam çalışan sayısı 2025’te önceki yıla göre yüzde 3,9 azalarak 3 milyon 850 bin 612 kişiye düştü. Çalışanların yüzde 5,6’sı 1-9, yüzde 20,88’i 10-49, yüzde 13,64’ü 50-99, yüzde 21,60’ı 100-249 ve yüzde 38,28’i 250 ve üzeri çalışanı bulunan tesislerde istihdam ediliyor.

İstihdamın en fazla olduğu beş il İstanbul (725 bin 843), Bursa (321 bin 704), Kocaeli (256 bin 954), Ankara (251 bin 520) ve İzmir (176 bin 380) oldu. En az çalışan bulunan iller ise Bayburt, Ardahan, Tunceli, Kars ve Hakkari olarak kaydedildi.

KOBİ’LERİN PAYI GERİLEDİ, BÜYÜK FİRMALAR YÜKSELDİ

2024-2025 döneminde KOBİ ölçeğindeki sanayi firmalarının istihdamdaki payı yüzde 62,58’den yüzde 61,72’ye gerilerken, büyük firmaların payı yüzde 37,42’den yüzde 38,28’e çıktı.

Sanayide istihdam artışının en yüksek olduğu şehirler Hakkari, Iğdır, Osmaniye, Mersin ve Muş oldu. En sert istihdam düşüşleri ise Kilis, Erzincan, İzmir, Kars ve Ardahan’da görüldü.

BÖLGESEL GÖRÜNÜM NE DURUMDA?

Bölgeler bazında sanayi istihdamında en yüksek artış Orta Anadolu’da gerçekleşti. Akdeniz, Batı Anadolu ve Ortadoğu Anadolu bölgelerinde de artış kaydedildi. Kuzeydoğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Ege, İstanbul ve Batı Karadeniz bölgelerinde ise istihdam geriledi.

PERSONEL YAPISI VE TESİS BAŞINA ÇALIŞAN SAYISI

Sanayide çalışanların yüzde 5,75’ini mühendisler, yüzde 4,78’ini teknisyenler, yüzde 6,47’sini ustalar, yüzde 70,36’sını işçiler ve yüzde 11,58’ini idari personel oluşturdu. Sanayi tesislerinde ortalama çalışan sayısı 41,02 kişi oldu. Tesis başına en fazla çalışanı olan il Bartın olurken, Çankırı, Zonguldak, Bilecik ve Tekirdağ da üst sıralarda yer aldı.

TEKNOLOJİ DÜZEYİNDE DÖNÜŞÜM

2024-2025 döneminde yüksek teknoloji kapsamındaki sanayi tesislerinin oranı yüzde 2,48’den yüzde 3,42’ye, orta-yüksek teknoloji kapsamındaki tesislerin oranı yüzde 26,6’dan yüzde 34,03’e yükseldi. Orta-düşük teknoloji tesislerinin oranı yüzde 29,59’dan yüzde 22,13’e, düşük teknoloji tesislerinin oranı ise yüzde 41,34’ten yüzde 40,42’ye geriledi.

ÖNE ÇIKAN FAALİYET ALANLARI

2025 sonu itibarıyla en çok kapasite raporu “başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı” alanında düzenlendi. Bunu gıda ürünleri imalatı, fabrikasyon metal ürünleri imalatı, giyim eşyası imalatı ve kimyasal ürünler izledi.

En az rapor düzenlenen alanlar ise tütün ürünleri, balıkçılık ve su ürünleri, ham petrol ve doğal gaz çıkarımı ile ormancılık faaliyetleri oldu.

En fazla kapasite raporu İstanbul’da düzenlenirken, Ankara, Bursa, İzmir ve Konya üst sıralarda yer aldı. En az rapor düzenlenen iller Bayburt, Ardahan, Tunceli, Hakkari ve Kars oldu.

YABANCI SERMAYELİ FİRMALAR

2025 sonu itibarıyla 927 yabancı sermayeli firma kapasite raporu yaptırdı. Bu firmaların en fazla bulunduğu il İstanbul olurken, İzmir, Kocaeli, Bursa ve Tekirdağ da öne çıktı. Yabancı sermayeli firmalar en çok gıda ürünleri imalatı alanında faaliyet gösterdi.

Almanya, Hollanda, İtalya, Belçika ve İspanya yabancı sermayeli sanayi tesislerinde ilk sıralarda yer alan ülkeler oldu.