Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, ekonomi çevreleri tarafından merakla beklenen Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre tüketici fiyatları Mart döneminde yüzde 1,94 oranında bir artış kaydetti. Bu yükselişe rağmen yıllık enflasyon, bir önceki aya kıyasla 0,66 puanlık bir geri çekilme yaşayarak yüzde 30,87 seviyesine indi. Mart ayı enflasyon rakamları üzerinde özellikle jeopolitik gerilimlerin tetiklediği enerji maliyetleri ve bu maliyetlerin ulaştırma kalemine olan yansımaları en belirleyici unsurlar olarak öne çıktı.
ENERJİ FİYATLARI VE EŞEL MOBİL SİSTEMİNİN ROLÜ
Küresel piyasalarda ham petrol fiyatlarında yaşanan hareketlilik, yurt içinde akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkiledi. Enerji grubu fiyatları Mart ayında yüzde 4,75 oranında yükselirken, yıllık enerji enflasyonu yüzde 34,24 seviyesine ulaştı. Ancak bu noktada uygulanan eşel mobil sisteminin kritik bir görev üstlendiği vurgulandı. Rafineri çıkış fiyatlarındaki artışın önemli bir kısmının ÖTV’den karşılanması, uluslararası enerji maliyetlerinin tüketiciye yansımasını ciddi ölçüde sınırladı. Enerji kalemleri dışarıda bırakıldığında, aylık tüketici enflasyonunun yüzde 1,74 seviyesinde kalarak daha ılımlı bir seyir izlediği görüldü.
HİZMET SEKTÖRÜNDE ULAŞTIRMA VE KİRA BASKISI
Hizmet fiyatları Mart ayında yüzde 2,39 oranında artış gösterirken, bu grubun yıllık enflasyonu yüzde 40,26'ya tırmandı. Hizmetler içerisindeki en dikkat çekici artış ise ulaştırma kaleminde yaşandı. Jeopolitik risklerin akaryakıta yansımasıyla ulaştırma hizmetleri yüzde 6,07 oranında pahalandı. Özellikle hava yolu ile yurt dışı taşımacılığındaki yüzde 10,94’lük artış ve bayram etkisinin hissedildiği şehirlerarası otobüs ücretleri bu tabloda başrolü oynadı. Konut tarafında ise kira enflasyonu aylık yüzde 2,41 artış göstermesine rağmen, yıllık bazda sınırlı bir düşüşle yüzde 52,45 seviyesine geriledi. Eğitim ve konaklama gibi diğer hizmet alanlarında ise fiyat artışları daha kontrollü gerçekleşti.
GIDA VE TEMEL MALLARDAKİ OLUMLU GÖRÜNÜM
Yılın ilk iki ayında enflasyonu yukarı çeken gıda fiyatlarında Mart ayı itibarıyla bir yavaşlama sinyali geldi. Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyat artışı yüzde 1,79’da kalarak yıllık gıda enflasyonunu yüzde 32,36’ya çekti. Yağışların artmasıyla hidroelektrik üretiminin yükselmesi, elektrik fiyatlarında yüzde 1,24’lük bir indirim sağlayarak enflasyona pozitif katkı sundu. Temel mallar grubunda ise giyim ve ayakkabı fiyatlarındaki yüzde 2,17’lik gerileme dikkat çekti. Dayanıklı tüketim malları tarafında beyaz eşya ve otomobil fiyatları artış gösterse de, genel temel mal enflasyonu düşük seyrini muhafaza etmeyi başardı.
ÜRETİCİ FİYATLARI VE GELECEK BEKLENTİLERİ
Yurt içi üretici fiyatları (Yİ-ÜFE) Mart ayında yüzde 2,30 artarak yıllık bazda yüzde 28,08 seviyesine ulaştı. Üretici tarafında özellikle vergi dışı fiyatların küresel piyasalardaki dalgalanmalara karşı daha duyarlı olduğu gözlemlendi. Merkez Bankası raporunda, eşel mobil uygulamasının tüketici fiyatlarını koruduğunu ancak üretici fiyatlarının küresel gelişmelerden daha doğrudan etkilendiğini belirtti. Bu durumun önümüzdeki süreçte üretici ve tüketici enflasyonu arasında bir ayrışma yaratabileceğine dair önemli bir değerlendirme yapıldı. Raporda ayrıca, enflasyonun ana eğiliminde bir düşüş gözlendiği ancak orta vadeli ortalamaların henüz belirgin bir değişim sergilemediği ifade edildi.
