Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), hane halklarının gıda tüketim ve israf alışkanlıklarına ışık tutan çarpıcı verileri paylaştı. Ortaya çıkan tablo, tüketicilerin büyük bir kısmının gıda israfı konusunda hassasiyet gösterdiğini belirtmesine rağmen, tonlarca gıdanın henüz mutfaktan çıkmadan bozulup çöpe gittiğini gösteriyor. Araştırma sonuçlarına göre evlerde en fazla israf edilen ürün gruplarının başında taze meyve-sebze ile ekmek geliyor.
LİSTEDEKİ EN BÜYÜK PAY TAZE MEYVE VE SEBZEDE
Geçen yılın verilerine dayanan derlemeye göre, evlerde en yüksek israf oranı yüzde 39,7 ile "taze meyve ve sebze" grubunda gerçekleşti. Çabuk bozulabilen bu ürünlerin ardından, Türk mutfağının baş tacı olan "ekmek" yüzde 32,5'lik oranla ikinci sırada yer aldı.
Mutfaklarda israf edilen diğer ürün grupları incelendiğinde ise süt ve süt ürünlerinin yüzde 15,1, kuru bakliyatın yüzde 5,9 oranında çöpe gittiği belirlendi. Buna karşın, makarna ile et ve et ürünleri yüzde 2,7'şerlik oranlarla en az israf edilen gıda grupları olarak kayıtlara geçti.
GIDALARIN ÇÖPE GİTMESİNİN ANA NEDENİ: BOZULMA
Hane halkının gıdaları çöpe atma gerekçeleri sorgulandığında, planlama ve saklama koşullarındaki eksiklikler dikkat çekiyor. Gıdaların israf edilme nedenleri arasında "bozulma", yüzde 74,4 gibi ezici bir oranla ilk sırada yer alıyor.
Tüketicilerin yüzde 12,1'i ürünlerin son kullanma tarihinin geçmesi nedeniyle israf yaptığını söylerken, yüzde 6,3'ü ise ihtiyacından fazla satın alma veya fazla pişirme yüzünden gıdaları çöpe attığını itiraf ediyor. Genel beyanlara bakıldığında ise hane halkının yüzde 84'ü gıda ürünlerini hiçbir zaman çöpe atmadığını savunuyor.
DAR GELİRLİ AİLELER ALIŞVERİŞE LİSTEYLE ÇIKIYOR
Araştırma, vatandaşların mutfak alışverişi yaparken planlama alışkanlıklarını da ortaya koydu. Tüketicilerin yüzde 54,4'ü markete veya pazara gitmeden önce mutlaka bir alışveriş listesi hazırlıyor. Sadece fiyat takibi yaparak alışveriş yapanların oranı yüzde 14,9 olurken, hiçbir plan yapmadan alışverişe çıkanların oranı yüzde 14,4'te kalıyor.
Gelir grupları arasındaki farklar incelendiğinde ise en düşük gelir grubundaki ailelerin alışveriş listesi yapma oranının, en yüksek gelir grubundaki ailelere kıyasla belirgin şekilde daha yüksek olduğu görülüyor.
ARTAN YEMEKLER SOKAKTAKİ DOSTLARLA PAYLAŞILIYOR
Mutfakta tüketilemeyen ve artan gıdaların değerlendirilme biçiminde ise anlamlı bir artış yaşandı. Evlerde tüketilemeyen gıdaların hayvanlara verilmesi oranı bir önceki yıla göre yükselerek yüzde 28,7'ye ulaştı. Bu yöntem, gıda israfını engellemek için başvurulan en yaygın çözümlerden biri olarak öne çıkıyor.
Hayvanları besleme eğilimi de yine gelir durumuna göre değişiklik gösteriyor; alt gelir grubundaki vatandaşlar artan gıdaları hayvanlarla paylaşma konusunda üst gelir grubuna göre çok daha hassas davranıyor. Tüm bu verilere rağmen tüketicilerin büyük bir çoğunluğu, israfı önlemek adına bireysel olarak ellerinden gelen tüm gayreti gösterdiklerini ifade ediyor.
