Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, Fransız Le Figaro gazetesine verdiği mülakatta küresel enerji piyasalarını sarsacak çarpıcı açıklamalarda bulundu. Hürmüz Boğazı’ndaki abluka nedeniyle tetiklenen mevcut petrol ve doğalgaz krizinin derinliğine dikkat çeken Birol, dünyanın daha önce bu denli büyük bir enerji arzı kesintisiyle hiç karşılaşmadığını vurguladı. Mevcut durumun ciddiyetini tarihsel bir kıyaslama ile ortaya koyan Birol, bugün yaşananların 1973, 1979 ve 2002 yıllarında meydana gelen büyük enerji krizlerinin toplamından bile daha ağır bir boyuta ulaştığını ifade etti.
KRİZİN MERKEZ ÜSSÜ HÜRMÜZ BOĞAZI VE KÜRESEL ARZ GÜVENLİĞİ
İran’ın, İsrail ve ABD’den gelen saldırılara misilleme olarak dünya petrol ve doğalgaz trafiğinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı neredeyse tamamen kapatması, emtia piyasalarında büyük bir kaosa yol açtı. Stratejik önemi tartışılmaz olan bu rotanın kapalı kaldığı her gün küresel maliyetlerin kalıcı olarak yükselmesine neden olurken, Fatih Birol bu krizin coğrafi etkilerinin dünya geneline yayıldığını belirtti. Özellikle Avrupa ülkeleri, Japonya ve Avustralya’nın ciddi operasyonel ve ekonomik zorluklarla karşı karşıya olduğunu kaydeden Birol, bu süreçte en büyük risk grubunu ise gelişmekte olan ülkelerin oluşturduğuna dikkat çekti.
ENERJİ VE GIDA FİYATLARINDA ÇİFTE ŞOK ETKİSİ
Enerji fiyatlarındaki kontrolsüz yükselişin yalnızca sanayi ve ısınma maliyetlerini değil, gıda fiyatlarını da doğrudan tetiklediğini belirten Birol, küresel enflasyonist baskının hızla arttığı bir döneme girildiğini söyledi. Düşük gelirli ekonomilerin bu "çifte şok" karşısında son derece savunmasız kaldığını vurgulayan UEA Başkanı, enerji maliyetlerindeki artışın zincirleme bir reaksiyonla tüm tüketim kalemlerine yansıdığını ifade etti. Uzmanlar da Birol’un açıklamalarına paralel olarak, stratejik enerji rotalarındaki bu tıkanıklığın küresel ekonomide telafisi zor bir tahribat yarattığı görüşünde birleşiyor.
STRATEJİK REZERVLER VE PİYASAYI STABİLİZE ETME ÇABALARI
Krizin etkilerini hafifletmek ve enerji piyasalarını yeniden dengeye oturtmak adına atılan adımlara da değinen Fatih Birol, geçtiğimiz ay UEA üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerini kullanıma açma kararı aldığını hatırlattı. Bu rezervlerin bir kısmının piyasaya sürülmeye başlandığını ve sürecin planlanan takvim doğrultusunda ilerlediğini belirten Birol, arz açığının kapatılması ve fiyat istikrarının sağlanması için ajansın elindeki tüm enstrümanların masada olduğunu sözlerine ekledi. Tüm müdahalelere rağmen, Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliğin sürmesi küresel enerji güvenliği üzerindeki en büyük tehdit olmaya devam ediyor.
