Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi, çalışanların ve ailelerinin sosyal ve ekonomik geleceklerini güvence altına alan temel bir yapıdır. Bu sistemin merkezinde, bireylerin çalışma hayatları boyunca dahil oldukları sigortalılık statüleri yer alır. 
SİGORTA TÜRLERİ VE ESKİ KURUMLARIN KARŞILIĞI
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), geçmişteki farklı kurumları tek bir çatı altında toplamıştır.
SGK KAPSAMINDAKİ ÜÇ ANA KATEGORİ
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile tek bir çatı altında toplanan bu sigorta çeşitleri, eski sistemdeki SSK, BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı kurumlarının günümüzdeki karşılığıdır. Bu statüler, 5510 Sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri uyarınca tanımlanmıştır.
SOSYAL GÜVENLİK SİGORTASI TÜRLERİ NELERDİR?
Türkiye'deki sosyal güvenlik sistemi, sigortalıları çalışma statülerine göre temel olarak üç ana kategoride sınıflandırır:
-
4A Sigorta: Eski SSK'yı temsil eder.
-
4B Sigorta: Eski BAĞ-KUR'u temsil eder.
-
4C Sigorta: Eski T.C. Emekli Sandığı'nı temsil eder.
4A, 4B, 4C SİGORTALARI ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR
4A, 4B ve 4C sigortalılık statüleri arasındaki temel farklar, sigortalının çalışma ilişkisine, prim ödeme şekline ve bağlı olduğu eski kurumsal yapıya dayanır.
ÇALIŞMA STATÜSÜNE GÖRE FARKLAR
-
4A: Hizmet akdi ile çalışanları (işverenine bağlı olarak ücret karşılığı çalışanlar) kapsar.
-
4B: Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan kişileri kapsar.
-
4C: Kamu idarelerinde çalışan devlet memurlarını kapsar.
PRİM ÖDEME ŞEKLİNE GÖRE FARKLAR
-
4A: Sigorta primi, işveren ve çalışan arasında paylaşılır.
-
4B: Sigortalı primin tamamını kendisi öder.
-
4C: Primler, ilgili kamu kurumu tarafından maaştan kesilerek ödenir.
SİGORTA STATÜLERİ KİMLERİ KAPSAR?
Her sigorta statüsü, farklı çalışma gruplarını hedef alır ve onların sosyal güvencelerini sağlar.
4A SİGORTA NEDİR?
4A sigortası, bir hizmet akdine dayalı olarak bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan kişileri kapsayan sigortalılık statüsüdür. Özel sektörde veya kamu kurumlarında işçi veya 4A sözleşmeli personel olarak görev yapan milyonlarca kişiyi içerir.
4B SİGORTA NEDİR?
4B sigortası, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan kişileri kapsayan sigortalılık statüsüdür. Esnaflar, sanatkârlar, serbest meslek mensupları, şirket ortakları ve çiftçiler 4B sigortalı olarak kabul edilir. Bu statüdeki sigortalılar kendi primlerini ödemekle yükümlüdür.
4C SİGORTA NEDİR?
4C sigortası, kamu idarelerinde devlet memuru olarak veya belirli kamu görevlerinde çalışan kişileri kapsayan sigortalılık statüsüdür. Devlet okullarındaki öğretmenler, bakanlıklarda çalışan memurlar, hakimler, savcılar ve polis memurları gibi kamu görevlileri 4C sigortalı olarak kabul edilir.
SOSYAL GÜVENLİK SİGORTALARININ SAĞLADIĞI HAKLAR
4A, 4B veya 4C kapsamında sigortalı olmak, bireylere ve ailelerine yaşamları boyunca çeşitli sosyal güvenceler ve haklar sunar. SGK tarafından sunulan temel haklar ve avantajlar şunlardır:
SAĞLIK VE HASTALIK GÜVENCELERİ
-
Genel Sağlık Sigortası (GSS): Tüm sigortalılar ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler, SGK ile anlaşmalı sağlık kurumlarında teşhis ve tedavi hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir.
-
Hastalık ve Analık Sigortası: Sigortalının hastalık veya gebelik gibi durumlarda geçici olarak çalışamaması halinde, raporlu olduğu günler için geçici iş göremezlik ödeneği almasını sağlar.
-
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan tedavi masraflarını karşılar ve sürekli veya geçici iş göremezlik durumunda gelir bağlar.
MALİ VE EMEKLİLİK GÜVENCELERİ
-
Maluliyet Sigortası: Çalışma gücünü önemli ölçüde kaybeden sigortalılara maluliyet aylığı bağlanmasını sağlar.
-
Yaşlılık Sigortası (Emeklilik): Belirli bir yaş, prim ödeme gün sayısı ve hizmet süresi koşullarını tamamlayan sigortalılara ömür boyu emekli aylığı bağlanmasını sağlar.
-
Ölüm Sigortası: Sigortalının vefatı halinde, geride kalan hak sahiplerine belirli koşullar altında ölüm aylığı bağlanır ve cenaze ödeneği verilir.
