KAHVE
Sabahları ayılmak için kahveye ihtiyaç duyanlardansanız, miktarı biraz sınırlamak faydalı olabilir. Günde altı fincandan fazla kahve içenlerin beyin hacimlerinin daha küçük olduğu ve demans tanısı alma risklerinin yüzde 53 daha yüksek olduğu görülmüş. Hatta bazı araştırmalarda her 100 mg kafeinin (yaklaşık bir fincan kahveye denk) biyolojik yaşlanmayı 2,4 yıl hızlandırdığı belirtiliyor.
Tufts Üniversitesi’nden Alice H. Lichtenstein, “Kahvenin faydalarını gösteren çok daha fazla çalışma var,” diyor. Orta seviyede kahve tüketimi, kas gücünün artmasından kalp-damar hastalıklarının azalmasına kadar pek çok olumlu sonuçla ilişkilendirilmiş. Günde 1,5–3,5 fincan kahve içenlerin çalışma sürecinde ölme riskinin %21 daha düşük olduğu bile görülmüş.
SÜT ÜRÜNLERİ
Süt tüketimi kalp-damar hastalıkları, osteoporoz ve kolorektal kanser riskini azaltmakla ilişkilendirilse de süt ürünlerinin olumsuz yönlerini araştıran çalışmalar da artıyor.
Tam yağlı süt özellikle dikkat çekiyor. Daha yüksek prostat kanseri ve Parkinson hastalığı oranlarıyla ilişkilendirildiği gibi, yaşlı yetişkinlerde bilişsel gerileme ve hızlanmış biyolojik yaşlanma ile bağlantı kurulmuş durumda.
BAHARATLI YİYECEKLER
Baharatı fazla kullanmak demans riskini tetikleyebilir. 15 yıl boyunca takip edilen Çinli bir grupta, günde 50 gramdan (yaklaşık çeyrek su bardağı) fazla acı biber tüketenlerin bilişsel testlerde daha düşük skor aldığı saptanmış.
ABD’de baharatlı yiyecek tercihinin daha düşük olması nedeniyle durum o kadar kaygı verici görülmüyor. Yine de uzmanlar, paketli acı soslar ve baharat karışımları yerine taze baharatları tercih etmeyi öneriyor.
SODYUM (TUZ)
Sodyumun kalp üzerinde baskı yarattığı bilinen bir gerçek.
Lichtenstein, “Birçok insanda fazla sodyum kan basıncını artırıyor. Yüksek tansiyon ise inme, kalp hastalığı ve yaşa bağlı kronik hastalık riskini artırıyor,” diyor.
Amerikan Beslenme Rehberi günlük 2 bin 300 mg sodyum öneriyor, fakat çoğu Amerikalı bunun yüzde 50 fazlasını tüketiyor. Üstelik sodyum; soslardan kahvaltılık gevreklere, işlenmiş peynirden hazır ürünlere kadar birçok yiyecekte gizli.
Günlük 12 bin mg (yaklaşık 2,1 çay kaşığı) sodyum tüketen bireylerde bilişsel fonksiyonun daha düşük olduğu ve zihinsel gerileme riskinin yüzde 330 arttığı görülmüş.
KARBONHİDRATLAR
Yüksek protein/düşük karbonhidrat temelli ketojenik diyetin bazı çalışmalarda organları hızla yaşlandırdığı, bazılarında ise beyin performansını iyileştirdiği belirtiliyor.
Çelişkili sonuçlara rağmen net olan bir şey var: Karbonhidratlar vücutta iltihaplanmayı tetikliyor ve bu da sağlığı olumsuz etkiliyor. Karbonhidratlarda ölçülü tüketim şart.
YAPAY TATLANDIRICILAR
Günde bir kutu diyet kola tüketimi bile demans riskini artırmakla ilişkilendirilmiş. Daha yüksek yapay tatlandırıcı tüketimi de kalp krizi ve felç gibi kalp-damar hastalıklarıyla bağlantı kuruyor.
Lichtenstein bu ilişkinin “zayıf” olduğunu ve başka yaşam biçimi faktörleriyle (kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, ultra işlenmiş gıdalar gibi) karışmış olabileceğini söylüyor.