Avrupa Merkez Bankası (ECB), 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin “Şirketlerin Finansmana Erişimi Anketi”nin (SAFE) sonuçlarını yayımladı. Rapor, Euro Bölgesi’ndeki firmaların banka kredilerine ulaşımında belirgin bir zorlaşma yaşandığını ve finansman maliyetlerinin yükseldiğini ortaya koydu. Özellikle 2025’in son çeyreğinde kredi koşullarında gözlenen sıkılaşma, hem KOBİ’ler hem de büyük şirketler için benzer şekilde hissedildi.
FAİZ DIŞI MALİYETLER DE YÜKSELDİ
ECB’nin anketi, şirketlerin krediye erişim sürecinde faiz oranlarının yanı sıra ek maliyetler ve teminat koşulları açısından da daha zorlu bir ortamla karşı karşıya kaldığını gösterdi. Ankete göre firmaların net yüzde 28’i; dosya masrafları, bankacılık ücretleri ve çeşitli komisyonlar gibi yan maliyetlerde artış yaşandığını bildirdi. Bu durum, borçlanma maliyetinin toplam yükünü artıran bir unsur olarak öne çıktı.
KREDİ FAİZLERİNDE BELİRGİN ARTIŞ
Ankete göre 2025’in son çeyreğinde banka kredisi faiz oranlarında net bir artış yaşandı. Bir önceki çeyrekte kredi faizlerinde yükseliş bildiren firmaların oranı yüzde 2 seviyesindeyken, son dönemde bu oran yüzde 12’ye çıktı. Artış, hem KOBİ’ler hem de büyük ölçekli firmalar arasında benzer ölçüde gözlemlendi.
Firmalar, özellikle işletme sermayesi ve yatırım kredilerine yönelik faizlerdeki artışın finansman planlarını doğrudan etkilediğini aktardı.
TEMİNAT KOŞULLARI SERTLEŞTİ
ECB raporu, kredi alabilmek için talep edilen teminat koşullarında da kayda değer bir sıkılaşma olduğunu gösterdi. Bankaların kredi verirken daha fazla teminat talep ettiği ve teminatın niteliği konusunda daha seçici davrandığı ifade edildi. Şirketler, bu durumun özellikle bilançoları görece zayıf olan işletmeler için krediye erişimi daha da zorlaştırdığını belirtti.
ENFLASYON BEKLENTİLERİ YATAY, RİSK ALGISI SÜRÜYOR
Anket, Euro Bölgesi şirketlerinin enflasyona ilişkin beklentilerini de mercek altına aldı. Firmaların kısa ve uzun vadeli enflasyon beklentilerinde genel eğilimin büyük ölçüde sabit kaldığı, önceki dönemlere kıyasla kayda değer bir oynama görülmediği raporlandı.
Bununla birlikte, uzun vadeli enflasyon görünümüne ilişkin yukarı yönlü risklerin tamamen ortadan kalkmadığına işaret edildi. Şirketler, maliyet baskıları ve küresel gelişmelerin enflasyon üzerinde orta ve uzun vadede yukarı yönlü riskler taşımaya devam ettiğini dile getirdi.
ŞİRKETLERDE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ARTIYOR
ECB’nin raporunda öne çıkan bir diğer başlık, Euro Bölgesi şirketlerinin teknoloji ve özellikle yapay zekâ kullanımına ilişkin bulgular oldu. Anket sonuçları, firmalar arasında yapay zekâ uygulamalarının giderek daha fazla benimsendiğini ortaya koydu. Özellikle veri analitiği, süreç otomasyonu ve müşteri ilişkileri alanlarında yapay zekâ çözümlerine yönelim dikkat çekti.
Buna karşın, ECB çoğu şirketin yapay zekâyı hâlâ “orta seviyede” veya “seyrek” biçimde kullandığını raporladı. Bu durum, teknolojinin potansiyelinden tam anlamıyla faydalanma konusunda firmaların hâlâ başlangıç veya geçiş aşamasında bulunduğuna işaret etti.