Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda arzını derinden sarsacak büyük bir tehlikeye karşı uluslararası kamuoyunu acil koduyla uyardı. Kurum tarafından yapılan son değerlendirmede, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının basit bir lojistik aksama olmadığı, aksine dünya çapında "sistemik bir tarım-gıda şoku"nun fitilini ateşlediği belirtildi. FAO, bu kritik gelişmenin önümüzdeki 6 ila 12 ay içinde küresel ölçekte çok ciddi bir gıda fiyat krizine yol açabileceğini duyurarak, önleyici adımların atılması için zamanın hızla daraldığına dikkat çekti.
HÜKÜMETLERE VE FİNANS DÜNYASINA ACİL EYLEM ÇAĞRISI
Yaşanan bu tıkanıklığın geçici bir taşımacılık probleminden çok daha ötesi olduğunu vurgulayan FAO, uluslararası aktörleri harekete geçmeye çağırdı. Kuruma göre hükümetlerin, uluslararası finans kuruluşlarının ve özel sektörün koordineli bir şekilde hareket etmesi artık bir zorunluluk haline geldi. Bu kapsamda alternatif ticaret rotalarının belirlenmesi, ülkelerin tek taraflı ihracat kısıtlamalarından kaçınması, insani yardım akışlarının kesintisiz korunması ve aniden yükselen taşımacılık maliyetlerini dengeleyecek finansal tampon mekanizmalarının hızla hayata geçirilmesi gerekiyor.
"DAYANIKLILIĞI ARTIRMAKTAN BAŞKA ÇAREMİZ YOK"
Konuyla ilgili bir podcast yayınında konuşan FAO Başekonomisti Maximo Torero, küresel tedarik zincirindeki bu darboğaza karşı ülkelerin absorbe etme kapasitelerinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Torero, mevcut kriz ortamında ülkelerin dayanıklılığını artıracak stratejiler üzerine ciddi şekilde düşünülmesinin ve somut adımlar atılmasının, potansiyel olumsuz etkileri en aza indirmede hayati bir rol oynayacağını belirtti.
GIDA FİYATLARI ÜÇ AYDIR ARALIKSIZ YÜKSELİYOR
Küresel ölçekte işlem gören temel gıda emtialarının uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Yüksek enerji maliyetleri ve Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların lojistik hatlarda yarattığı aksaklıklar sebebiyle endeks, nisan ayında üst üste üçüncü kez yükseliş kaydetti. FAO, kısa vadeli çözüm olarak ticaretin derhal alternatif kara ve deniz güzergahlarına kaydırılmasını öneriyor. Ayrıca tarımsal üretimin devamlılığı için özellikle enerji, gübre ve tarımsal girdilere yönelik ihracat yasaklarından kaçınılması ve küresel gıda yardımlarının tüm ticari kısıtlamalardan muaf tutulması gerektiği ifade ediliyor.
ORTA VADELİ REÇETE VE EL NINO TEHLİKESİ
Krizin derinleşmesini önlemek adına orta vadeli stratejilerini de açıklayan FAO, tarımsal üretim döngülerini koruyacak çözümlere odaklandı. Kurum, hasat dönemleriyle uyumlu acil kredi hatlarının devreye alınmasını, yardımların doğru üreticiye hızla ulaştırılması için dijital çiftçi kayıt sistemlerinin yaygınlaştırılmasını ve 2022 yılında hayata geçirilen gıda şoku finansman penceresinin yeniden aktif hale getirilmesini talep ediyor. Tüm bu jeopolitik ve ekonomik risklerin üzerine, kuraklık ile yağış düzenlerinde ciddi bozulmalara yol açması beklenen El Nino hava olayının da yaklaşması, küresel gıda krizinin tahmin edilenden çok daha derin ve yıkıcı bir boyuta ulaşabileceği endişesini artırıyor.
