Food & Wine haberine göre, Birleşmiş Milletler’in "küresel su iflası" ilan ettiği bir dönemde, bilim dünyasından umut verici bir haber geldi. Dünyanın yüzde 75'inin su güvensizliğiyle karşı karşıya olduğu günümüzde, 2025 Nobel Kimya Ödülü sahibi Profesör Omar M. Yaghi tarafından geliştirilen teknoloji, en kurak iklimlerde bile atmosferdeki nemi sıvı suya dönüştürmeyi başardı.
MOLEKÜLER SÜNGER TEKNOLOJİSİ: MOF NEDİR?
Profesör Yaghi’nin 1998 yılından bu yana üzerinde çalıştığı Metal-Organik Kafes Yapılar (MOF), metal oksitler ve organik grupların kristal bir iskelet yapısında birleşmesiyle oluşuyor. "Moleküler sünger" olarak nitelendirilen bu malzemenin sadece bir gramı, bir futbol sahasını kaplayacak kadar iç yüzey alanına sahip. Bu devasa yüzey alanı, gazların ve su buharının hapsedilerek depolanmasına olanak tanıyor.
ÇÖL SICAĞINDA KESİNTİSİZ ÜRETİM
Sistem, nem oranının yüzde 10’un altında olduğu dünyanın en kurak yerlerinden biri olan Death Valley gibi bölgelerde dahi çalışabiliyor. Teknolojinin çalışma prensibi ise tamamen doğal sıcaklık döngüsüne dayanıyor:
Gece: Hava soğuduğunda, MOF yapısı atmosferdeki su buharını milyonlarca gözenek içine hapsediyor.
Gündüz: Güneşle birlikte sıcaklık arttığında, yapı içine hapsettiği nemi serbest bırakıyor ve bu nem, herhangi bir filtreleme sistemine ihtiyaç duymadan saf su kalitesinde yoğunlaştırılıyor.
İLK TESLİMATLAR BAŞLIYOR
Yaghi tarafından kurulan iklim teknolojisi şirketi Atoco, standart bir nakliye konteyneri boyutundaki ünitelerle günde bin litreye kadar içme suyu üretilebileceğini açıkladı. Bu kapasite, yaklaşık 500 kişinin günlük içme suyu ihtiyacını karşılamaya yetiyor.
Şu an için üretim maliyetleri yüksek olsa da Atoco, 2026 yılı itibarıyla sipariş almaya başlayacaklarını duyurdu. Sistemin ilk etapta su kıtlığı çeken bölgelerdeki veri merkezlerinde ve kritik altyapılarda kullanılması planlanıyor. Profesör Yaghi, projenin geleceğine dair yaptığı açıklamada, "Bilim burada, şimdi ihtiyacımız olan tek şey bu çözümleri ölçeklendirme cesaretidir," diyerek küresel çapta yaygınlaşma hedefini vurguladı.