Merkez Bankası'nın vatandaşın Türk Lirası'nda kalmasını sağlamak için öne çıkardığı değişken faizli mevduat ürünleri beklenen ilgiyi görmedi. Dünya Gazetesi'nden Recep Erçin'in haberine ve bankacılık sektörü temsilcilerinden alınan bilgilere göre, ticari şirketlerden ufak tefek talepler gelse de bireysel yatırımcılar, yani sokaktaki vatandaş bu yeni modele pek sıcak bakmıyor.
Merkez Bankası’nın Finansal İstikrar Raporu da bu soğukluğu net rakamlarla doğruluyor. 2025 yılının ekim ayı itibarıyla değişken faizli hesaplarda biriken toplam para 90 milyar TL seviyesinde kaldı. Bu rakamın toplam Türk Lirası mevduatları içindeki payı ise sadece binde 6 gibi oldukça düşük bir oranda seyrediyor. Üstelik bankalardaki bu paranın çok büyük bir kısmını da vatandaşın değil, ticari kuruluşların hesapları oluşturuyor.
ESKİ PARLAK GÜNLERİNİN ÇOK UZAĞINDA
Merkez Bankası bu ürünleri cazip kılmak için geçen yılın haziran ayında oldukça önemli adımlar atmıştı. Daha önce en az üç ay vadeyle açılabilen bu hesapların önündeki süre engeli kaldırılarak, bir aydan uzun vadelerde de işlem yapılmasına olanak tanındı. Bankaların bu hesapları vatandaşa daha çok sunmasını sağlamak için de zorunlu karşılık oranları yüzde 17’den yüzde 10’a çekildi. Ancak tablo, 2019 yılındaki parlak günlerin çok uzağında. O dönem enflasyona endeksli ürünlerin rüzgarıyla bu hesapların büyüklüğü 56 milyar TL’ye ulaşmış, toplam mevduat içindeki payı da yüzde 5’i bulmuştu. Zaman içinde enflasyon ve kur cephesinde yaşanan belirsizlikler, vatandaşın bu ürünlere olan ilgisini ve güvenini zedeledi.
VATANDAŞ SÜRPRİZ İSTEMİYOR, GARANTİ KAZANÇ ARIYOR
Peki vatandaş neden değişken faizden bu kadar uzak duruyor? Bankacılara göre cevap çok basit: Kimse belirsizlik ortamında sürpriz yaşamak istemiyor. Mevcut durumda bankaların sunduğu sabit mevduat faizlerinin enflasyonun üzerinde seyretmesi, tasarruf sahibine kısa vadede çok daha risksiz ve net bir getiri sunuyor. Vatandaş, ucunda enflasyona ya da piyasa faizlerindeki dalgalanmalara bağlı bir kazanç ihtimali olsa da "Ne kazanacağımı en baştan bileyim" diyerek sabit faizi seçiyor. Üstelik parasını daha uzun vadeye veya değişken getiriye bağlamak istemeyenlerin hatırı sayılır bir kısmı da yatırım fonları, altın ve hisse senedi gibi alternatif yatırım araçlarına yönelmeyi tercih ediyor.
BANKALAR İÇİN KRİTİK BİR DENGE UNSURU
Vatandaşın pek ilgi göstermediği bu sistem, aslında Türkiye'nin genel finansal dengesi için büyük bir öneme sahip. Merkez Bankası raporunda da altı çizildiği üzere; bankaların müşterilerine verdikleri kredilerin büyük bir kısmı değişken faizliyken, topladıkları mevduatın neredeyse tamamı sabit faizli durumda. İşte bu durum, bankalar için bir faiz riski yaratıyor. Merkez Bankası, değişken faizli mevduatların yaygınlaşmasıyla bu teknik riskin azalacağını, piyasadaki ürün çeşitliliğinin artacağını ve bankacılık sektörünün çok daha sağlam bir zemine oturacağını belirtiyor.