1-31 Ocak Rahim Ağzı Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında, toplumdaki yanlış algıları ve HPV’nin tüm boyutlarını Jin. Op. Dr. Varujan Mağar ile konuşuyoruz. Aşı takviminden tarama testlerine, erkeklerdeki risklerden en hayati belirtilere kadar merak edilen tüm noktaları uzmanına sorduk.
Sayın hocam, rahim ağzı kanseri kadınlar arasında ne kadar yaygın? Onu diğer kanser türlerinden ayıran ve erken teşhisi kritik kılan temel özellikler nelerdir?
Rahim ağzı (serviks) kanseri, kadınlar arasında sık görülen kanserlerden biridir. Ancak diğer kanserlerden en önemli farkı, erken dönemde teşhis edilebilmesi ve erken yakalandığında tedavisinin son derece başarılı olmasıdır. Bu nedenle günümüzde kanserden ölümler arasında alt sıralarda yer almaktadır.
ÇOĞUNLUKLA CİNSEL YOLLA, NADİREN TEMASLA BULAŞABİLİR
Rahim ağzı kanserinin neredeyse tamamının HPV ile ilişkili olduğunu biliyoruz. Peki, HPV sadece cinsel yolla mı bulaşır ve virüsü taşıyan her kadının kanser olması kaçınılmaz mıdır?
Rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamı HPV (Human Papilloma Virüs) ile ilişkilidir. HPV çoğunlukla cinsel yolla bulaşır; ancak ciltte canlı olarak bulunabildiği için nadiren doğrudan cilt temasıyla da bulaşabilir. Her HPV taşıyan kadında mutlaka kanser gelişmez. Bunun için bağışıklık sisteminin zayıflaması ve virüsün yüksek riskli (kanserojen) tiplerden biri olması gerekir.
Hastalığın görülme sıklığı açısından en riskli yaş grubu hangisidir? Neden belli yaşlarda daha fazla saptanıyor?
Rahim ağzı kanseri en sık 30–50 yaş aralığındaki kadınlarda görülür. Yaklaşık yüzde 20 oranında 65 yaş üzeri kadınlarda da saptanabilir. Bunun nedeni, HPV ile karşılaşıldıktan 10–15 yıl sonra kanser gelişebilmesidir.
TARAMA TESTLERİ: SMEAR VE HPV DNA
Rahim ağzı kanseri "önlenebilir" bir hastalık olarak tanımlanıyor. Bu noktada tarama testleri tam olarak nasıl bir koruma sağlıyor?
Kanser oluşmadan önce gelişen kanser öncüsü lezyonlar, tarama testleriyle kolaylıkla saptanabilir. Bu tarama smear testi ve HPV DNA testi ile mümkündür.
Toplumda yaygın olarak bilinen Smear testinin yanına artık HPV DNA testi de eklendi. Bu yeni testin teşhisteki kritik önemi nedir?
HPV DNA testi, henüz hücresel bozulma oluşmadan HPV varlığını saptayabilir. Bu sayede riskli bireyler erken dönemde belirlenebilir.
"HPV AŞISI İÇİN İDEAL YAŞ 9-14 YAŞ ARASI"
Kadınların en çok merak ettiği konulardan biri de takvim: Hiçbir şikayeti olmayan sağlıklı bir kadın, hangi yaştan itibaren ve hangi aralıklarla bu testleri yaptırmalı?
Cinsel ilişkiye başladıktan sonra ortalama 6 ay içinde smear ve HPV DNA testi önerilir. Takip aralıkları 6 ay, 1 yıl veya 3 yıl olarak hekim tarafından belirlenir.
Korunma stratejilerinde aşılama çok önemli. HPV aşısı için en ideal yaş aralığı ve doz planlaması nasıldır?
HPV aşısı için ideal yaş 9–14 yaş arasıdır. Bu yaş grubunda 2 doz yeterlidir. 14 yaş üzerinde ise aşılama 3 doz şeklindedir.
HPV sadece kadın sağlığını ilgilendiren bir konu mu, yoksa erkeklerin de bu konuda alması gereken önlemler var mı?
HPV erkeklerde de ağız, dudak, anogenital bölge ve penis kanserlerine yol açabilir. Bu nedenle erkeklerin aşılanması da önemlidir.
"EN ETKİLİ KORUNMA YÖNTEMİ AŞI"
Kanserleşme sürecinin genellikle sessiz ilerlediği söyleniyor. Vücudun verdiği ve asla ihmal edilmemesi gereken sinyaller nelerdir?
Rahim ağzı kanseri genellikle sessiz ilerler. En sık görülen belirti et yıkanması suyu gibi vajinal akıntıdır.
"HPV pozitif" sonucunu alan her hasta kanser korkusu yaşamalı mı? Bağışıklık sistemi ve alternatif yöntemlerin bu süreçteki rolü nedir?
Hayır. Bağışıklık sistemi güçlü olan bireylerde kanser gelişmeyebilir. Bitkisel ürünlerin kanıtlanmış bir etkisi yoktur. En etkili korunma yöntemi aşıdır.
HPV virüsü sadece rahim ağzını mı etkiler, yoksa vücudun diğer bölgelerinde de kanser riski oluşturur mu?
HPV vajina ve vulva kanserlerine de yol açabilir. Düzenli kontroller büyük önem taşır.
"Rahim Ağzı Kanseri Farkındalık Ayı" vesilesiyle, bu yazıyı okuyan kadınlara ve sevdiklerine vereceğiniz en hayati tavsiye ne olurdu?
Önce kendinizi ve sevdiklerinizi koruyun. Rahim ağzı kanseri, düzenli tarama ve aşılama ile önlenebilen nadir kanserlerden biridir.
