Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankaların kredi büyüme sınırlarını aşmak için bir "arka kapı" olarak kullandığı zorunlu karşılık muafiyetlerinde kapsamlı bir değişikliğe gitti. Bankalara gönderilen yeni uygulama talimatıyla birlikte, yüksek kredi büyümesi dönemlerinde bankaların Merkez Bankası bünyesinde park etmek zorunda oldukları rezerv miktarları artırıldı. Bu hamle, bankacılık sistemindeki likiditeyi sıkılaştırırken, kontrolsüz kredi genişlemesinin maliyetini de doğrudan yükseltiyor.
DEPREM BÖLGESİ KREDİLERİNDE İSTİSNA DÖNEMİ SONA ERDİ
Yeni düzenleme ile birlikte, Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bölgelere yönelik kullandırılan krediler artık zorunlu karşılık muafiyeti kapsamında yer almayacak. Bugüne kadar bankalara esneklik sağlayan bu kanalın kapatılması, kredi büyüme sınırlarını delmek amacıyla kullanılan uygulama boşluklarının önüne geçilmesini hedefliyor. 28 Mart itibarıyla yürürlüğe giren bu karar, bankaların bu bölge üzerinden sağladığı maliyet avantajını sona erdirerek genel kredi iştahını dizginleyecek.
TİCARİ KREDİLERDE MUAFİYET YALNIZCA KOBİ'LERLE SINIRLANDI
Merkez Bankası, ticari kredilere yönelik genel muafiyetleri de radikal bir kararla daralttı. Yapılan değişiklikle birlikte ticari kredilerdeki istisnalar yalnızca Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) ile sınırlandırıldı. Büyük ölçekli kurumsal kredilerde sağlanan muafiyetlerin kaldırılması, bankaların sermaye maliyetlerini artıracak bir unsur olarak öne çıkıyor. Bu adım, kredi hacmindeki genişlemenin reel sektörün geneline yayılmasını engellemeyi ve sadece stratejik önemi olan küçük işletmeleri desteklemeyi amaçlıyor.
HAZİNE GARANTİLİ KREDİLER İSTİSNA KAPSAMINDA KALDI
Düzenlemede dikkat çeken bir diğer başlık ise devlet destekli krediler oldu. Kredi garanti kurumları tarafından desteklenen ve Hazine gibi kurumların garantisi altında olan "nitelikli krediler" için muafiyetin devam edeceği bildirildi. Bu istisna, özellikle katılım bankaları tarafından dağıtılan garantili kredileri koruma altına alırken, devletin öncelikli gördüğü finansman kanallarının açık kalmasını sağlıyor.
PARA POLİTİKASINDA "ARKA KAPI" TEMİZLİĞİ
Ekonomi yönetiminin bu hamlesi, para politikasının aktarım mekanizmasını güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Mevcut muafiyetlerin kredi genişlemesini körüklemede orantısız bir rol oynadığı ve enflasyonla mücadeleyi zorlaştırdığı değerlendiriliyordu. TCMB'nin bu operasyonel değişikliği, piyasadaki uygulama boşluklarını kapatarak kredi büyüme kapasiteleri üzerinde gerçek bir sıkılaşma sağlama kararlılığını yansıtıyor.
